صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
20
رسالهء سه اصل ( فارسى )
( 35 ) و بدان بتحقيق و راست از من بشنو كه نزد اهل بصيرت و علماء آخرت ، اين جماعت منكرين تجرد نفس و نشاه ارواح و از ظاهريه و حشويهاند ، و اكثر متكلمين و كافه اطباء و طباعيين و اخوان جالينوس فى الحقيقة هنوز بمقام و مرتبه انسانيت نرسيدهاند و از زمره اهل دانش و بينش نيستند ، و نور ايمان باخرت كه ركنى عظيم از مسلمانيست بر دل ايشان نتابيده ، و در حقيقت از عداد كفرهاند هر چند به ظاهر حكم اسلام بريشان جاريست . زيرا كه بناى اعتقاد باخرت بر معرفت نفس است ، و بر هر آدمى واجبست كه اين را بداند يا اعتقاد نمايد ، اگر از اهل رأى و اجتهادست از روى بصيرت ، و اگر از ضعفاء العقولست همچون عوام و صبيان از روى انقياد و تقليد . ( 36 ) و هر كدام نوعى از نجات دارند : اگر از اهل رأى و اجتهادست و اعتقاد بخلاف آن دارد و استنكاف از تعلم آن نموده عناد مينمايد ، به عذاب ابد مبتلا خواهد بود ، همچنانكه اهل كفر مبتلااند ، " يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَما يَئِسَ الْكُفَّارُ " . و كاف تشبيه اشاره بدانست كه اين جماعت به ظاهر مسلمانند و در حقيقت مماثل كفار ، چه هر كه نداند كه آدمى چه چيز است و از كجاست نداند كه بازگشت وى با كجاست ، و هر كه آدمى را جز اين قالب كثيف مركب از اضداد يا جزئى از آن يا عرضى قائم بدان نداند و اعاده