( 154 ) " ما رأيت شيئا إلا و رأيت الله قبله " . هر دو علم از علوم حقيقيه است ، و اول را بعرف صوفيه علم توحيد مىگويند و بعرف علماء الهيين علم الهى و علم كلى مىگويند ، و دوم را بعرف صوفيه علم آفاق و انفس مىگويند ، و بعرف حكماء طبيعيين اين علم منقسم است به دو علم يكى علم سماء و عالم و يكى علم نفس ، و هر دو بحسب غايت و ثمره راجع بعلم توحيد مىگردد . ( 155 ) اى عزيز مردمان را درين زمان از علم توحيد و علم الهى خبرى نيست ، و من بنده در تمام عمر كسى نديدم كه از وى بوئى ازين علم آيد ، و از علم دوم نيز كه علم آفاق و علم انفس است چندان بضاعتى با دانشمندان اين زمان حاصل نيست تا به ديگران چه رسد . و اكثر مردمان به غير از محسوسات به چيزى اعتقاد ندارند ، " يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ " ، و از آيات الهى و ملكوت آسمانها و زمينها غافلند و از تدبر و تامل در آن اعراض نموده‌اند ، " وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ " . اى شده خشنود به يكبارگى * چون خر و گاوى بعلف خوارگى