محمد تقي الأستر آبادي
ديباچه 11
شرح فصوص الحكمة
در 1135 و 1149 ) . در آغاز اين شرح پنج گفتار است : 1 - فلسفه چيست ( ص 3 ) . 2 - جدايى ميان فلسفه و كلام ( ص 8 ) گويا مانند آنچه كه در آغاز شوارق لاهيجى مىبينيم . 3 - اثبات واجب ( ص 12 ) . 4 - وجود و شىء ( ص 16 ) . 5 - ماهيّت ( ص 20 ) . خود شرح از ص 27 آغاز مىشود و در ميانهها جستجو مىشود از چندين مسأله گوناگون مانند : برهان اثبات واجب ( ص 40 ) و هيولى ( 83 ) و حدوث عالم ( 64 ) و عقل و اتحاد عاقل و معقول ( 125 و 155 و 162 و 197 ) و حدوث نفس آن چنان كه اسكندر و صدراى شيرازى گفتهاند ( ص 185 ) و ادراك نفس ( 195 ) و حركت و دهر ( 212 ) . و نغمه و لذت و عشق ( 241 و 245 ) و بهجت و لذت و عشق خدا ( 248 ) و معجزه نزد حكيم و متكلّم ( 281 ) و نبوت و مدنيّت طبيعى و مدينه و گفتهء ابن سينا و ارسطو ( 274 ) و فرشته نزد حكماء ( 290 ) و وحى نزد حكيم ( 292 ) . و در پايان اين نكته هم گفته شود كه ما سيّد ميرزا محمّد تقى پسر حسن يا ابو الحسن ظهير حسينى استرآبادى مىشناسيم كه شاگرد شيخ بهائى و مير داماد بوده است و از او است العجالة النافعة في شرح خطبة شرايع الاسلام ، و المناقشات الفقهية در گفتگوى او با مير داماد و شيخ بهائى و ديگران در فقه ، و تذكرة العابدين در فقه استدلالى ، و رسالة في وجوب صلاة الجمعة و عدم حرمتها ، و ايضاح النائمين في تصحيف المصحفين كه به دستور استاد خود مير داماد در رجب 1015 در طوس ( مشهد رضا ) در خردهگيرى از مولى عبد اللّه بن حسن شوشترى اصفهانى درگذشتهء 1021 كه در اصفهان نماز جمعه و جماعت مىگزارده است ساخته و در برخى از فرعهاى فقهى او را رد كرده است . ( روضات الجنات 116 - امل الامل 251 - فهرست طوس 2 : 86 و 135 ش 277 و 437 - ذريعه 4 : 39 و 213 و 15 : 67