مهدى محقق و توشى هيكو ايزوتسو

مقدمه 41

منطق و مباحث الفاظ ( مجموعه متون و مقالات تحقيقى )

ج 4 ص 926 از اين رساله اسطرلاب نام برده‌اند . 25 - مختصر فى علم الهيئة . در فهرست دانشگاه ج 4 ص 924 از آن ياد كرده است . 26 - الزّيج الشامل . در الاعلام از آثار اثير الدين ابهرى دانسته شده است . 27 - الزيج الاختيارى . در غاية الادراك ابهرى نام آن آمده است . در پايان آن ابهرى مىگويد : « . . . و امّا الجداول و العمل بها فقد أودعناها فى الزّيج الاختيارى فليطلب منه » به فهرست دانشگاه ، ج 4 ، ص 926 ، و الاعلام ج 8 ص 203 رجوع شود . 28 و 29 و 30 - سه رساله در هيئت و نجوم . در فهرست دانشگاه ، ج 4 ، ص 926 از آنها نام برده شده است . 4 - سخن دربارهء تعديل المعيار طوسى در آغاز تعديل المعيار مىگويد : من چون به كتاب فاضل اثير الدين مفضل بن عمر ابهرى ، به نام « تنزيل الافكار فى تعديل الاسرار » كه قصد داشته است آنچه را كه فكرش بدان رسيده و رأيش بر آن قرار يافته است از قانونهاى منطقى و حكمتى در آن كتاب تحرير كند و در آن فساد پاره‌اى از اصول مشهور را ياد كند ، نگريستم ، خواستم آنچه از ردّ و قبول بر نظرهاى او مخصوصا در قسمت منطق آن براى من پيدا شده است بنويسم ، و اين را انجام دادم ، و ابتدا كردم به منطق ، و آن را « تعديل المعيار فى نقد تنزيل الافكار » ناميدم . تعديل المعيار طوسى مشتمل است بر يك مقدمه در غرض منطق و تصور و تصديق و تقسيم آنها به بديهى و كسبى و محكوم عليه و معنى مفرد و موضوع منطق . و پنج مقاله و هر مقاله داراى يك يا چند لامع ، و هر لامع داراى چند فصل . مقالهء اوّل در مقدّمات و مقالهء دوم در قضايا . و مقالهء سوم در عكس و احكام آن ، و مقالهء چهارم در قياس و اقسام آن ، و مقالهء پنجم در مبادى اقيسه و برهان و تقسيم برهان و اجزاء علوم برهانى و مغالطه و مآخذ غلط و تركيب مغالطات و حلّ آنها و بيان ده نوع مغالطه .