فتور نعمان بن بشير ، فرماندار كوفه احساس خطر كردند ، به شام نامه نوشتند و زمينه را براى عزل نعمان و فرمان‌روايى ابن زياد ، فراهم ساختند . گفته شده كه رؤسا و مُتنفّذان قبايل كوفه ، از اين حزب بوده‌اند و اين امر ، خود ، باعث گرايش بسيارى از مردم به اين سو مىشده است . « 1 » 3 . خوارج على رغم سركوب خوارج در جنگ نهروان ، سياست‌هاى غير اسلامى معاويه باعث شد كه خوارج كوفه ، در زمان او ، قدرت بگيرند . آنان در سال 43 ق ، در دوران فرمان‌روايى مغيرة بن شعبه بر كوفه ، به رهبرى مُستَورِد قيام كردند ؛ ولى كارشان به شكست انجاميد . زياد بن ابيه نيز پس از به عهده گرفتن فرماندارى كوفه در سال 50 ق ، نقش مهمّى در سركوب آنها داشت . پس از مرگ زياد ( سال 53 ق ) ، خوارج كوفه به رهبرى حيّان بن ظبيان ، در سال 58 ق ، قيامى ديگر ترتيب دادند و اين بار ، ابن زياد ، پس از به عهده گرفتن زمام امور كوفه ، به سركوب آنها پرداخت . بنا بر اين ، با توجّه به درگيرى خوارج با امَويان ، شايد بتوان گفت كه آنان در جريان نهضت حسينى ، با هيچ يك از دو طرف ، همكارى نكرده‌اند . 4 . افراد بىاعتنا و دَم‌ْدَمى مِزاج بخش قابل توجّهى از جوامع مختلف را كسانى تشكيل مىدهند كه يا همه حوادث اجتماعى را بىاهميّت مىشمارند و يا هر روز ، به رنگى در مىآيند . در كوفه نيز طبعاً جمعى بودند كه نه به اهل بيت عليهم السلام علاقه داشتند و نه هوادار بنى اميّه بودند ؛ بلكه هوادار شكم و شهوتِ خويش بودند و هر كس مىتوانست زندگى آنان را تأمين كند ، از او پيروى مىكردند .

--> ( 1 ) ر . ك : بازتاب تفكّر عثمانى در واقعه كربلا : ص 31 و 78 و 119 و 186 .