چهار . كانون مبارزه با حكومت شام نقش تعيين كننده كوفيان در فتوحات اسلامى و درگيرى آنها با حكومت ستمگر شام ، بويژه در دوران حكومت امام على عليه السلام ، ايجاب مىكرد تا طبعاً رضايت ندهند كه شام ، مركز خلافت و تصميم‌گيرى در جهان اسلام باشد . لذا در طول حكومت امَوى ، كوفه ، كانون مبارزه و مخالفت با حكومت امَوى شام بود و در اين راه ، بيشترين كشته ، زندانى و تبعيدى را داد . زياد بن ابيه ، در دورانى كه از طرف معاويه به حكومت‌كوفه گمارده شد ، علاوه بر كشتن و زندانى كردن بسيارى از مبارزان و تبعيد بسيارى از آنان به شام و ساير شهرها ، بر پايه برخى از گزارش‌ها ، تنها پنجاه هزار نفر را از كوفه و بصره به سوى خراسان ، كوچ داد . « 1 » همچنين فرزندش ابن زياد ، علاوه بر كشتار گسترده مبارزان ، گروهى از بزرگان شيعيان كوفه ( مختار ، هانى و . . . ) را زندانى كرد . نهضت توّابين و قيام مختار ، پس از واقعه كربلا ، شورش عبد الرحمان بن اشعث در سال‌هاى 82 و 83 هجرى و قيام زيد بن على بن الحسين عليه السلام در سال 122 ، دلايل روشن ديگرى بر نفرت عميقِ بخش قابل توجّهى از مردم كوفه از حكومت امَوى است . در دوران امامت امام حسين عليه السلام ، مفاسد اخلاقى و عملى آشكار يزيد - كه خود را خليفه مسلمانان مىدانست - ، نفرت طبيعى مردم كوفه نسبت به حكومت شام را دوچندان كرد . لذا با نوشتن نامه‌هاى پى در پى ، از امام عليه السلام دعوت كردند تا به كوفه بيايد و نهضت شكل گرفته بر ضدّ حاكمان امَوى را سامان دهد . پنج . حضور هواداران اهل بيت عليهم السلام هر چند شمار شيعيان حقيقى و پيروان واقعى اهل بيت عليهم السلام در كوفه اندك بود ؛ ليكن دوستداران اهل بيت عليهم السلام و كسانى كه نسبت به خاندان رسالت ، اظهار ارادت

--> ( 1 ) فتوح البلدان : ص 400 .