محمد الريشهري
48
گزيده شهادت نامه امام حسين ( ع ) ( فارسى )
- كه اين كتاب نيز برگرفته از آن است - اين پرسش را براى پژوهشگر ، پديد مىآورد كه : چرا شمارى از مطالب مشهورى كه در منابع متأخّر آمدهاند و بسيارى از مرثيهسرايان در گزارش واقعه عاشورا مطرح مىكنند ، در آن دانشنامه نيست ، در صورتى كه انتخاب نام « دانشنامه » براى آن مجموعه ، ايجاب مىكرد كه جامع همه گزارشهاى واقعه عاشورا باشد ؟ آيا دستاندركاران تهيّه و تدوين دانشنامه امام حسين عليه السلام ( و نيز شهادتنامه ) ، اين گزارشها را نديدهاند ؟ يا مُتفرّدات منابع متأخّر ، معتبر نيستند و اصولًا گزارشهايى بىاساس اند ؟ و يا دليل ديگرى در اين باره وجود دارد ؟ آنچه در زير مىآيد ، پاسخ اين پرسشهاست . استناد نكردن به منابع متأخّر عدم استفاده از منابع متأخّر و نياوردن شمارى از گزارشهاى مشهور واقعه عاشورا در اين كتاب ، از دلايل زير ناشى شده است : 1 . ارائه مستند واقعه عاشورا نخستين دليلِ بهره نگرفتن از منابع متأخّر در دانشنامه امام حسين عليه السلام و اين منتخب ( گزيده شهادتنامه ) ، ارائه تاريخ معتبر و مستند زندگى سيّد الشهدا و بويژه واقعه عاشوراست . از اين رو ، روش ما در اين پژوهش ، بهرهگيرى از كهنترين منابع ( يعنى منابع قرن اوّل تا هفتم و بعضاً تا قرن نهم هجرى ) بوده است . بر اين اساس ، گزارشهايى كه در منابع بعدى آمدهاند و ريشه در منابع اصلى و كهن ندارند ، مورد استناد ما قرار نگرفتهاند . البتّه اين سخن ، بِدان معنا نيست كه هر چه در منابع كهن وجود دارد ، معتبر است ؛ بلكه مقصود ، اين است كه هر مطلبى از منابع جديد ، تا زمانى كه ريشه آن را در منابع كهن نيابيم ، اساساً قابل استناد نيست ، گر چه ، اعتبار مطالب منابع كهن و قابل استناد نيز منوط به ارزيابىهاى لازم است ، چنان كه ما در اين پژوهش ، موارد قابل توجّهى