محمد الريشهري
36
گزيده شهادت نامه امام حسين ( ع ) ( فارسى )
سوگمندانه بايد گفت كه اصل كتاب ابو مخنف ، مفقود است و ما تنها مىتوانيم از جمعآورى گزارشهاى مورّخان ، به بخشى از كتاب او دست يابيم . در دوره معاصر ، افراد متعدّدى ، از جمله آقايان : محمّدباقر محمودى ، حسن غفارى ، سيّد الجميلى و محمّدهادى يوسفى غروى ، به اين كار ، همّت گماشته و بخشهايى از كتاب ابو مخنف را كه طبرى و ديگران در آثار خود ، گزارش كردهاند ، گرد آورده و با نامهاى : عَبَراتُ المصطفَين ، مقتل الحسين عليه السلام ، استشهاد الحسين عليه السلام و وقعة الطف منتشر ساختهاند . « 1 » پيش از اين گردآورىها ، كتابى ناشناخته به نام مقتل أبى مخنف - كه ما از آن ، با عنوان مقتل الحسين عليه السلام المنسوب إلى أبى مخنف ياد كردهايم و مىكنيم - منتشر شده است كه نه تنها دليلى بر صحّت انتساب آن به ابو مخنف در دست نيست ، بلكه تفاوت فراوان و آشكار مطالب آن با نقل طبرى از ابو مخنف ، قرينه نادرستىِ اين انتساب است . دليل ديگر ، وجود برخى مطالب موهن نسبت به شخصيت بزرگوار امام حسين عليه السلام در اين كتاب است كه تأليف يافتن آن ، توسط موّرخى عالِم و موثّق ، همچون ابو مخنف ، را بسى بعيد مىنمايد . جالب توجّه ، آن كه ميان اين كتاب چاپ شده ناشناخته ، با متن برخى نسخههاى خطّىِ آن ، تفاوتِ بيش از حدّ متعارف نيز به چشم مىخورد و زمينه اعتماد به آن را از ميان مىبرد . « 2 »
--> ( 1 ) گفتنى است : ابو على محمّد بن محمّد بَلعمى ( م 363 ق ) ، وزير سامانيان ، ترجمهاى آزاد ( با افزودههاى ارزشمند تاريخى ) از تاريخ الطبرى انجام داده كه به تاريخ بلعمى مشهور است و بخشى از آن ، با عنوان : قيام سيد الشهدا حسين بن على عليه السلام و خونخواهى مختار به روايت طبرى و انشاى ابو على بلعمى ، به كوشش محمد سَرور مولايى ، گزينش و منتشر شده است . ( 2 ) اين كتاب ( مقتل أبى مخنف ) در آخر بحار الأنوار به چاپ رسيده است ؛ امّا نسخهاى خطّى از آن ( به تاريخ كتابت 1130 ق ) نيز در كتابخانه دار الحديث نگاهدارى مىشود كه برخى اضافاتِ فاحش نسخه چاپى متداول ، مانند : سند كتاب ( ص 25 ) و روايت از كلينى ( ص 12 ) - كه موجب بىاعتبارى متن چاپى شدهاند - را ندارد ( ر . ك : فهرست نسخههاى خطّى كتابخانه تخصّصى مركز تحقيقات دار الحديث : ج 1 ص 129 ؛ فهرستگان نسخههاى خطّى حديث و علوم حديث شيعه : ج 5 ص 540 ) .