محمد غفورى
30
نقش شيعه در تاريخ نگارى اسلامى ( فارسى )
منابع اسلامى ، مانند آنچه پيشتر بيان شد و نيز برشمردن فضايل براى پيروان امام على ( ع ) از سوى پيامبر ( ص ) ، چنانكه شيعيانش را شيعيان ، دوستان و حزب خود خواندند و دشمنانش را دشمن خود و خدا ناميدند ، گواه اين مدعاست . « 1 » ازاينرو بيشتر دانشمندان شيعه بر اين باورند كه ظهور شيعه به معناى خاص آن ، در عصر نبوى ( ص ) بوده « 2 » و اين نام ، لقب گروهى از صحابه است كه در زمان رسول خدا ( ص ) ، اميرمؤمنان على ( ع ) را دوست داشتند و شيعه آن جناب شناخته مىشدند . سلمان ، ابوذر ، مقداد و عمار ، چهار نفرى بودند كه از زمان پيامبر ( ص ) لقب شيعه داشتند و از ياوران على ( ع ) به شمار مىآمدند « 3 » و
--> ( 1 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك : كتاب السنه ، ابن ابىعاصم ، ص 461 ؛ المعجم الاوسط ، طبرانى ، ج 6 ، ص 354 ؛ المستدرك ، حاكم ، ج 3 ، ص 128 ؛ التفسير ، ثعلبى ، ج 9 ، ص 67 ؛ تاريخ بغداد ، خطيب بغدادى ، ج 12 ، ص 353 ؛ تاريخ مدينة دمشق ، ابنعساكر ، ج 42 ، صص 334 و 335 ؛ مجمع الزوائد ، هيثمى ، ج 10 ، ص 21 ؛ النهاية فى غريب الحديث ، ابناثير ، ج 4 ، ص 106 ؛ الفصول المهمه ، ابنصباغ ، صص 576 و 1166 ؛ الحدائق الورديه ، محلى ، ج 1 ، ص 40 ؛ عيون أخبارالرضا ( ع ) ، صدوق ، ج 1 ، ص 9 و . . . . ( 2 ) . المقالات والفرق ، سعدبن عبدالله ، اشعرى ، ص 70 ؛ فرق الشيعه ، نوبختى ، ص 17 ؛ تاريخ شيعه ، محمد حسين مظفر ، ترجمه سيد محمد باقر حجتى ، صص 41 و 42 ؛ شيعه در اسلام ، سيد محمد حسين طباطبايى ، صص 25 - 28 ؛ اصل الشيعة واصولها ، محمد حسين كاشف الغطاء ، ص 184 ؛ الشيعة فى الميزان ، محمد جواد مغنيه ، صص 430 و 431 ؛ ركبت السفينه ، خليفات ، ص 599 ؛ هوية التشيع ، احمد وائلى ، صص 29 - 31 . ( 3 ) . فرق الشيعه ، نوبختى ، صص 17 - 20 ؛ المقالات والفرق ، سعدبن عبدالله اشعرى ، ص 71 ؛ خطط الشام ، كردعلى ، ج 6 ، ص 245 . البته شمار صحابه هوادار امام على ( ع ) كه خلافت را حق ايشان مىدانستند ، بيشتر بودند . ابوسعيد خدرى ، خباببنارت ، جابربنعبدالله انصارى ، زيدبنارقم ، حذيفةبنثابت ، ابوايوب انصارى ، ابوالهيثم بنالتيهان ، قيسبنسعدبنعباده ، خالدبنسعيدبنعاص ، عثمانبنحنيف ، سهلبنحنيف و برخى ديگر را نيز مىتوان نام برد ، ولى اين چهار نفر برجستگى ويژه و دفاعيات قاطعانه از حق حضرت ( ع ) داشتند و تا آخر استوار ماندند . برقى ، شمار بيشترى از صحابه پيامبر ( ص ) را از خواص امام ذكر مىكند . ر . ك : رجال البرقى ، صص 33 - 39 . برخى منابع معاصر ، آمار نخستين شيعيان على ( ع ) از صحابه و تابعان را 130 تن نيز شمارش كردهاند كه اين شمارش تا حدى با مسامحه انجام گرفته است . هوية التشيع ، وائلى ، ص 33 .