عنوان شيعه به اين گروه اختصاص يافت . در اين باره دانشمندان فرقه‌شناس ديدگاه‌هاى گوناگونى ابراز كرده‌اند . از فرقه‌نويسان نخستين شيعى ، نوبختى و سعد اشعرى تا حدى به تفصيل در اين باره سخن گفته ، و سير تجزيه جامعه اسلامى به گروه‌هاى گوناگون را بيان كرده‌اند . آنان مىگويند كه همه امت اسلام به چهار فرقه اصلى : شيعه ، مرجئه ، معتزله و خوارج تقسيم شده است و همه گروه‌هاى ديگر از اينها منشعب مىشوند . نخستين فرقه ، شيعيان على بن ابىطالب‌اند كه از زمان رسول خدا ( ص ) و پس از آن به اين نام شهرت داشتند و معتقد بودند على ( ع ) واجب الاطاعه و برگزيده خدا و رسولش ، و معصوم و برترين فرد در همه زمينه‌هاست . « 1 » « ناشئ اكبر معتزلى » ( م . 293 ه . ق ) ، در باب انشقاق مسلمانان مىگويد : « امت اسلامى پس از دوره خلافت على ( ع ) به هفت گروه تقسيم شدند : شيعه ، مرجئه ، حشويه ، عثمانيه ، حُلَيسيه ، معتزله و خوارج » . وى درنهايت عثمانيه را به مرجئه ، و حليسيه را به حشويه ملحق ساخته است و مىگويد همه فرقه‌هاى ديگر اسلامى ، به يكى از همين پنج گروه اصلى باز مىگردند . « 2 » به يقين وى عقيده ندارد كه منشأ پيدايش اين فرق پس از خلافت على ( ع ) بوده است ؛ بلكه شمار آنها را در اين زمان به اين پنج دسته مىرساند .

--> ( 1 ) . فرق الشيعه ، نوبختى ، صص 17 - 20 ؛ المقالات و الفرق ، اشعرى ، صص 70 - 73 . ( 2 ) . فرقه‌هاى اسلامى و مسئله امامت ، ناشئ اكبر ، عبدالله بن محمد انبارى ، ص 40 .