دور از انتظار نبود كه سلجوقيان كه خود را حاميان و متحدان خلافت عباسى مىشناساندند ، بازگرداندن سيادت عباسيان بر حرمين را در دستور كار خود قرار دهند و در ميدان حجاز به مبارزه سياسى با فاطميان بپردازند . خوش‌اقبالى سلجوقيان در اين بود كه آنان زمانى به صحنه سياست گام گذاشتند كه فاطميان به تدريج به سمت انحطاط گام برمىداشتند « 1 » اين در حالى بود كه سلجوقيان از سويى ، خود را قدرتمندترين دولت در جهان اسلام مىدانستند و با شكست بيزانس در نبرد ملاذگرد ، شهرت و اعتبار زيادى به دست آورده بودند . « 2 » از سوى ديگر ، مجرى سياست‌ها و وظايف دستگاه خلافت عباسى از جمله در حرمين بودند . « 3 » از اين رو ، خواهان ايفاى نقش برجسته در حجاز شدند . تحقق اين سياست نيز بدون تعامل با اشراف حجاز محقق نمىشد . سلجوقيان در ايجاد روابط با اشراف اهداف و انگيزه‌هايى داشتند كه به مبانى سياست خارجى آنان بازگشت دارد . سياست خارجى سلجوقيان در قبال حجاز را از پيغامى مىتوان دريافت كه طغرل ، اولين فرمانرواى سلجوقى به خليفه عباسى در سال 447 ه . ق ارسال كرد . وى در اين نامه براى توجيه لشكركشى قريب الوقوع خود به بغداد ، اصلاح راه حج براى حج‌گزاردن و نيز حمله به مصر براى نابودى فاطميان را از اهداف سفر خود به بغداد اعلام كرد . « 4 » آنچه را در اين پيغام ، گشايش راه حج خوانده شده است ، مىتوان تعبيرى از وعده سلطه بر شبه جزيره عربى دانست كه به طور طبيعى ، لازمه دفع شر

--> ( 1 ) . قابل يادآورى است كه دوره اوج شكوه فاطميان از 362 ه . ق از ورود المعز فاطمى به مصر تا مرگ خليفه المستنصر ( 487 ه . ق ) است و پس از مرگ وى كه به عصر وزرا معروف است ، دوره انحطاط و افول آنان محسوب مىشود . ( 2 ) . تاريخ دولة آل سلجوق ، ص 206 ؛ تاريخ سلاجقه ، صص 16 و 17 ؛ سلجوقنامه ، صص 26 و 27 . ( 3 ) . ترتيب دادن اعزام كاروان حج عراقى پس از سى سال وقفه مؤيد آن است . المنتظم ، ابن جوزى ، ج 8 ، ص 164 ؛ اتحاف الورى ، ابن‌فهد ، ج 2 ، صص 445 - 450 . ( 4 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 9 ، ص 609 ؛ تاريخ دولة آل سلجوق ، ص 19 .