5 . ساجيان خاستگاه اوليه ساجيان ( بنى ساج ) ، آسياى ميانه و به طور دقيق ، ماوراء النهر بود . « 1 » برخى محققان ، آنان را سُغدى و برخى ديگر ، از فرغانىهاى « 2 » ماوراء النهر دانسته‌اند . نسبت ساجى ناشى از سكونت آنان در خانه‌هايى از نى مانند كپرنشينان امروزى است . « 3 » ساجيان با مسلمان شدن و راه يافتن به دستگاه خلافت عباسى « 4 » و جلب توجه خلفاى عباسى به مقاماتى و الا دست يافتند . « 5 » ابوساج ، سرسلسله اين خاندان مأموريت‌هايى را از سوى برخى خلفاى عباسى عهده‌دار شد . براى نمونه ، معتصم ( 218 - 227 ه . ق ) « 6 » ، وى را مأمور نبرد با بابك خرم‌دين در آذربايجان كرد كه وى همراه گروهى از سواران اشروسِنى ، شجاعت خود را در اين نبرد نشان داد . فرماندهى سپاهى از دماوند براى نبرد با مازيار ( حكمران محلى طبرستان ) « 7 » و سركوب منكجور ، حاكم ارمنستان « 8 » از ديگر اقدامات او در اين زمان بود . ساجيان به دنبال خدماتشان به دستگاه خلافت عباسى ، از سال 276 تا 319 ه . ق و بنا به قول ديگر ، از سال 279 تا 317 ه . ق ، در آذربايجان ، اران و گاه ارمنستان و حدود رى حكومت كردند . « 9 » ساجيان به صورت ظاهرى ، تابع و مطيع دستگاه خلافت بودند ، اما آنها را از قدرتمندترين سلسله‌هاى ايرانى مىتوان به شمار آورد

--> ( 1 ) . صورة الارض ، ج 2 ، ص 506 . ( 2 ) . ر . ك : اران از دوران باستان ، ص 443 ؛ مجمل التواريخ ، ص 369 . ( 3 ) . تجارب الامم ، ج 5 ، ص 179 ، « پاورقى » . ( 4 ) . احتمالًا آنان پس از استيلاى مسلمانان براسروشَنه يا اشروسنه ، از مناطق كهن ماوراء النهر با بغداد مرتبط شدند . دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 510 ، « ابوالساج » . ( 5 ) . تجارب الامم ، ج 5 ، ص 9 ، « مقدمه » . ( 6 ) . ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 9 ، ص 47 ؛ الكامل ، ج 6 ، صص 472 و 473 . ( 7 ) . تاريخ طبرى ، ج 9 ، ص 86 ؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 510 . ( 8 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، صص 475 - 478 . ( 9 ) . اران از دوران باستان ، ص 442 ؛ ر . ك : تاريخ ادبيات در ايران ، ج 1 ، ص 217 .