محمود سامانى

64

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

مأمون و برخى مناصب ديگر در تاريخ شهرت دارند . از ارتباط آنان با حجاز در نخستين سال‌هاى خلافت مأمون ، با توجه به دل‌مشغولى آنان به مسائل حاد سياسى و رقابت با عنصر عرب ، اخبارى ارائه نشده است . بنا به نقلى ، مأمون ، حسن بن سهل را بر مكه ولايت داد . « 1 » البته او ضمن ولايت بر مكه بر مناطق ديگرى نيز ولايت داشت . به گفته ابن‌اثير مأمون در سال 197 ه . ق ، پس از قتل امين ، حسن بن سهل را به عنوان كارگزار خود بر تمامى مناطقى كه شامل آبادىهاى جبال ، عراق ، فارس ، اهواز ، حجاز و يمن نيز بود ، ولايت داد . « 2 » از ديگر مسائلى كه آل سهل را با حجاز مرتبط مىسازد ، مربوط به نقش فضل بن سهل ، وزير مأمون عباسى در ولايت‌عهدى امام رضا ( ع ) و آوردن آن حضرت از مدينه به خراسان است كه اخبار ضد و نقيضى در اين باره وجود دارد . « 3 » ابن اثير در تاريخ خود ، فضل را شيعه دانسته و گفته است كه او ولايت عهدى امام رضا ( ع ) را به مأمون پيشنهاد كرد . « 4 » به نوشته ابوعلى حسين بن احمد سلامى در كتاب « تاريخ خراسان » فضل بن سهل به مأمون پيشنهاد كرد كه على بن موسى الرضا ( ع ) را ولىعهد خويش قرار دهد . « 5 » او مىنويسد : هنگامى كه عبدالله مأمون برخلافت تكيه زد و كارش استقرار يافت ، روزى فضل بن سهل به يكى از همنشينان خود گفت : كارى كه من كرده‌ام ، با كار ابومسلم چه فرقى دارد ؟ او گفت : ابومسلم خلافت را از قبيله‌اى به قبيله ديگر

--> ( 1 ) . الجامع اللطيف ، ص 258 ؛ تحصيل المرام ، ج 2 ، ص 716 . ( 2 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 290 . ( 3 ) . ر . ك : الارشاد ، ج 2 ، ص 377 ؛ اعلام الورى ، ج 2 ، ص 75 . ( 4 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 198 . ( 5 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 165 .