محمود سامانى
60
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
به خدماتشان در روى كار آوردن عباسيان ، در عصر خلافت آنان ، حضور فعالى در دستگاه خلافت يافتند و عهدهدار مناصب بزرگى چون وزارت شدند . « 1 » خالد پسر برمك مشهور به ابوالبرامكه « 2 » با دعوت عباسيان همراه شد و لياقت خود را در مأموريتهاى مختلف سپاه ابومسلم خراسانى نشان داد . از اين رو ، در خلافت سفاح ، نخست اداره امور غنايم و پس از قتل ابو سلمه خلال وزارت اين خليفه را عهدهدار شد . « 3 » همچنين به مدت كوتاهى وزير منصور ( 136 - 158 ه . ق ) بود . مهدى عباسى ( 158 - 169 ه . ق ) يحيى ، فرزند خالد را مربى هارون مقرر ساخت كه در به خلافت رسيدن او نقش مهمى ايفا كرد . « 4 » هارون نيز به پاس اين خدمات ، در سال 170 ه . ق مُهر خويش را به وى بخشيد و حكمش را در سراسر قلمرو حكومتش نافذ ساخت . « 5 » فرزندان يحيى به نامهاى جعفر و فضل نيز در دستگاه عباسيان با داشتن مناصب مهم ، نفوذ فوقالعادهاى داشتند . درباره ارتباط برمكيان « 6 » با حجاز گفتهاند كه آنان سفرهاى متعددى به حرمين داشتند . يحيى به سال 181 ه . ق پس از جلب رضايت هارون ضمن حج گذاردن به مدت يك سال در مكه اقامت كرد . « 7 » وى سفرهاى ديگرى نيز به حرمين داشت . از خدمات يحيى در حرمين به موارد زير مىتوان اشاره كرد :
--> ( 1 ) . خليفه و سلطان ، ص 88 . ( 2 ) . البلدان ، ابن فقيه ، ص 618 ؛ وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 332 . ( 3 ) . ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 389 ؛ تجارب الامم ، ج 3 ، ص 293 ؛ الكامل ، ج 5 ، ص 363 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 343 ؛ اخبار الدولة العباسيه ، ص 349 ؛ الوزراء و الكتاب ، ص 59 ؛ وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 332 . ( 4 ) . ر . ك : تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 406 ؛ تاريخ طبرى ، ج 8 ، صص 140 و 232 ؛ الكامل ، ج 6 ، ص 99 ؛ وفيات الاعيان ، ج 6 ، ص 221 . ( 5 ) . تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 233 . ( 6 ) . درباره اقدامات حرمينى برمكيان ، ر . ك : دانشنامه حج و حرمين شريفين ، ج 4 ، صص 85 - 93 . ( 7 ) . البداية و النهاية ، ج 10 ، صص 177 و 179 .