اولين شخص از اين قوم كه اشك نام داشت ، اين سلسله به اشكانى مشهور شد . مهرداد اول از معروف‌ترين پادشاهان اشكانى است كه قلمرو خود را گسترش داد . « 1 » با اين حال ، اين مهرداد دوم بود كه توانست آخرين بازمانده‌هاى سلوكيان را شكست دهد و قلمرو اشكانيان را تا رود فرات ، در عراق امروزى ، برساند . بدين ترتيب ، حكومت اشكان ، با امپراتورى روم ، همسايه شد . هم‌جوارى اين دو حكومت ، به همراه زياده‌طلبى و رقابت آنها بر سر مناطق استراتژيكى مانند ارمنستان و بين النهرين ، آغازگر نبردهايى شد كه تا چند سده ادامه يافت . « 2 » سرانجام اين سلسله ديرپا كه حدود پانصد سال بر ايران و ماوراى آن حكومت داشت ، به دست اردشير بابكان ساسانى برچيده شد . « 3 » آخرين سلسله از حكومت‌هاى آريايى ، ساسانيان بودند كه حدود 400 سال حكم راندند . آنان به عنوان حاكمان محلى در پارس ، از ضعف اشكانيان استفاده كردند و با شكست دادن اردوان پنجم ، به عمر حكومت اشكانيان خاتمه دادند . ساسانيان از همان ابتدا دين زرتشتى را دين رسمى ايران قرار دادند و با اين سياست ، دين و دولت را به هم پيوند دادند و براى يك‌پارچگى و تمركز حكومت خود استفاده كردند . ساسانيان در سراسر دوران حكومت خود ، در ارمنستان و بين النهرين ، با روميان در جنگ بودند . « 4 » دولت آنان به دليل رويارويى و نبردهاى متناوب ، به مدت چند سده ، با امپراتورى روم شرقى ( بيزانس ) و نيز هم‌زمانى اين حكومت با ظهور اسلام ، در سال‌هاى پايانى آن و برچيده شدن به دست مسلمانان عرب ، اهميت تاريخى دارد .

--> ( 1 ) . اشكانيان ، صص 61 - 63 ؛ ميراث باستانى ايران ، ص 293 . ( 2 ) . تاريخ ايران باستان ، حسن پيرنيا ، ج 3 ، ص 2273 ؛ اشكانيان ، صص 75 - 78 و 99 - 120 ( 3 ) . ايران از آغاز تا اسلام ، صص 345 - 348 ( 4 ) . تاريخ ايران باستان ، دياكونوف ، صص 295 - 311 .