محمود سامانى

234

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

مىكردند . طبيعى است اين دو كشور به دليل داشتن مواضع مشترك بايد به هم نزديك مىشدند . ج ) سفر محمدرضا پهلوى به عربستان شاه ايران در سفر شش روزه خود به عربستان در سال 1957 م ، توانست به اختلافاتى كه بر سر استفاده نام « خليج العربى » به جاى خليج فارس به وجود آمده بود ، پايان دهد . اين تنش به تحريك جمال عبدالناصر ، رئيس جمهورى مصر صورت گرفته بود كه خود را رهبر ناسيوناليسم عربى مىدانست و رسانه‌هاى عربستان هم به آن دامن زده بودند . گفتنى است سفر محمدرضا شاه بنا بود چند ماه زودتر از تاريخ يادشده انجام شود ، اما سفر امير بحرين به عربستان آن را به تعويق انداخت ؛ زيرا ايران ادعاى مالكيت بر بحرين را داشت و از سفر امير آن به عربستان ناخشنود بود . پيش‌تر نيز ملك سعود ، پادشاه عربستان به ايران سفر كرده بود . وى كه پس از درگذشت عبدالعزيز بن سعود ، بنيانگذار عربستان سعودى ، جانشين او شده بود ، به ايران سفر كرد و مذاكرات امنيتى ، سياسى و اقتصادى بين دو طرف صورت گرفت . هر دو كشور در بحران‌هاى لبنان و اردن ، ماجراى شورش طرفداران ناصر و پان عربيسم ، كودتاى 1958 م عراق و سرنگونى خاندان هاشمى و روى كار آمدن عبدالكريم قاسم موضع‌گيرى مشترك داشتند . از جمله آثار روابط حسنه ايران و عربستان اين بود كه ثبات نسبى در خليج فارس به‌وجود آمد ؛ زيرا ايران و عربستان حفظ امنيت اين منطقه را از اهداف استراتژيك خود مىدانستند . با وجود مواضع يكسان دو كشور در برخى تحولات سياسى جهانى و منطقه‌اى ، مواضع آنها در برخى موارد ، مخالف هم بود . براى نمونه ، در پى اعلام خروج انگليس از خليج فارس در سال 1971 م ، عربستان با وجود اعلام آمادگى ايران براى همكارى با كشورهاى حاشيه خليج فارس براى تأمين امنيت