محمود سامانى
218
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
تا براى زيارت مشروع از بقيع ، مانعى ايجاد نشود . « 1 » حائرى در مدت حضورش در مدينه منوره با صدور نامه ملك عبدالعزيز ، صورت قبور ائمه بقيع را از سطح زمين بالاتر آورد و ديوارى دور قبور ساخت . همچنين وى پيشنهاد كرد تا سايهبان و سكوهاى مناسبى بدون تزئينات و طلاكارى براى زائران در بقيع سازند كه با وجود موافقت آل سعود ، عملى نشد . حائرى براى تحقق مفاد نامه ملك عبدالعزيز ، پيگيرىهاى متعددى انجام داد و نسخهاى از توافقها را در روزنامه اطلاعات منتشر ساخت و نسخهاى به سفير ايران در لندن و الازهر فرستاد . مكاتباتى نيز با سفير سعودى در سوريه انجام داد . اميرالحاج ايران نيز نامه ملك عبدالعزيز را تكثير كرد و در اختيار شمارى از حجاج قرار داد تا در صورت ممانعت از زيارت بقيع به آن استناد كنند . با بازگشت حائرى از سفر حج ، علماى نجف از وى استقبال شايستهاى كردند كه اين موضوع و نيز استقبال ملك عبدالعزيز از اين عالم دينى بيانگر جايگاه حائرى است . بىترديد ، رفتار پادشاه آل سعود در آغاز تسلط آنان بر حجاز بيشتر جنبه سياسى داشت تا موقعيت دولت تازهتأسيس خود را استوار سازد . « 2 » سه - مشكلات داخلى ايران در اواخر عصر قاجار افزون بر مشكلات خارجى كه در روابط ايران و حجاز تأثيرگذار بود ، با پىآمدهاى جنگ جهانى اول مانند بحران اقتصادى و ناامنى بحرانهاى سياسى و اجتماعى ، تزلزل كابينههاى نظام مشروطه و بىثباتى سياسى در كشور دست و پنجه نرم مىكرد و همين امر مانع توجه قاجاريان به روابط خارجى مىشد .
--> ( 1 ) . ر . ك : حكايات قبرستان بقيع ، ص 39 ؛ نهج البصيره ، صص 26 16 . ( 2 ) . ر . ك : دانشنامه حج و حرمين ، مدخل حائرى .