نادر اقدامات مذهبى جديد خويش را در دو جهت متمركز كرد . وى از طرفى كوشيد با محدود كردن آيين تشيع در بخش فقهى آن و ممنوع ساختن شعائرى مانند برگزارى مراسم عزادارى براى امام حسين « 1 » و سب و لعن مخالفان به دست شيعيان « 2 » - كه به نگاه وى ، اختلاف برانگيز و از بدعت‌هاى شاه اسماعيل صفوى بودند « 3 » - و اجبارى كردن اعتقاد به خلفاى راشدين « 4 » ، نظر اهل سنت را به خود جلب كند . از سوى ديگر ، در تلاش بود تا عثمانى را وادارد فقه جعفرى را در كنار مذاهب اربعه اهل سنت به رسميت بشناسد . « 5 » نادر تلاش براى رسيدن به اين اهداف را از همان لحظه تدوين عهدنامه شوراى مغان آغاز كرد و تا واپسين لحظات عمر پى گرفت ، اما هيچ‌گاه نتوانست به آرزوهاى خود جامه عمل بپوشاند . همراهى نكردن علماى شيعى با سياست‌هاى مذهبى نادر كه مجازات مرگ را براى برخى از ايشان مانند ميرزا ابوالحسن ملاباشى ، ملا علىاكبر طالقانى ، آقا محمدرضا بن صدرالدين ، ميرزا محمدحسين بن ميرزا عبدالكريم و حاج محمد زكى قرمسينى به همراه داشت ، نفوذ عميق آموزه‌هاى شيعى در باورهاى مردم ، مشغله‌هاى زياد نادر به علت لشكر كشىها ، كوتاه بودن دوره اقتدار افشاريان و نيز همراهى نكردن دولت عثمانى با تحقق خواسته‌هاى نادر به علت تعصب علماى اهل سنت ، از جمله عواملى بودند كه نادر را از رسيدن به اهدافش باز داشتند . « 6 » با قتل نادر شاه افشار در سال 1160 ه . ق در شمال خراسان به دست گروهى از

--> ( 1 ) . عالم آراى نادرى ، ج 3 ، صص 981 و 982 ؛ مجمع التواريخ ، ص 84 . ( 2 ) . عالم آراى نادرى ، ج 3 ، ص 980 به بعد . ( 3 ) . همان ، ص 980 ؛ جهانگشاى نادرى ، ص 270 . ( 4 ) . تاريخ نادر شاه افشار ( فريزر ) ، صص 178 - 181 . ( 5 ) . جهانگشاى نادرى ، ص 270 ؛ ايران در زمان نادرشاه ( مينورسكى ) ، ص 270 . ( 6 ) . مقالات تاريخى ، دفتر اول ، صص 25 - 33 . نيز بنگريد : دانشنامه حج و حرمين شريفين ، ج 3 ، صص 13 - 16 .