محمود سامانى

190

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

انجام داد . نخست نبرد مهمان‌دوست بود كه در نزديكى دامغان رخ داد و به شكست اشرف افغان منجر شد . نبرد بعدى مورچه خورت بود كه در نزديكى اصفهان روى داد . بدين ترتيب اصفهان ، به دست نادر افتاد و دولت صفويه دوباره براى مدتى كوتاه استقرار يافت . ب ) پيروزى بر امپراتورى عثمانى نادر با لشكركشى به مناطق اشغال شده ايران توسط عثمانى ، موفق شد سرزمين‌هايى را كه اين دولت در اواخر صفويه با استفاده از ضعف دولت ايران ، اشغال شده بود را آزاد كند . « 1 » همچنين روس‌ها را از برخى مناطق شمالى ايران عقب راند و بخش وسيعى از هندوستان را فتح كرد و مرزهاى ايران را گسترش داد . نادر كه به دنبال فرصت و بهانه‌اى براى خلع طهماسب و آغاز سلطنت خود بود ، شكست طهماسب از عثمانى را كه بدون هماهنگى با نادر انجام شده بود بهانه قرار داد . « 2 » وى با اعلام نالايق بودن او ، شورايى در دشت مغان در شمال غرب ايران تشكيل داد ( سال 1148 ه . ق ) تا تكليف قطعى سلطنت را مشخص كند . در اين مجمع كه علما ، صاحب منصبان كشورى و لشكرى ، بزرگان قبايل و سفراى خارجى حضور داشتند ، نادر با اعلام شرايطى ، سلطنت ايران را پذيرفت و بدين ترتيب سلسله افشاريه را به پايتختى مشهد تأسيس كرد . « 3 » 2 . روابط با حجاز نادر در مدت حكومتش ( 1148 - 1160 ه . ق ) ، بيشتر اوقات خود را در نبرد با

--> ( 1 ) . عالم آراى نادرى ، ج 1 ، ص 218 ؛ فارس‌نامه ناصرى ، ص 169 ؛ جهان‌گشاى نادرى ، ص 47 ؛ دره نادره ، ص 188 ؛ تاريخچه نادرشاه ، صص 14 و 54 ؛ انقراض سلسله صفويه ، صص 379 و 380 ؛ جهان‌گشا ، صص 96 - 102 . ( 2 ) . تاريخچه نادرشاه ، صص 29 - 31 ؛ تاريخ ايران در زمان نادر شاه ، صص 321 - 323 . ( 3 ) . دوره نادرى ، ص 370 ؛ تاريخچه نادرشاه ، ص 57 ؛ تاريخ ايران در زمان نادر شاه ، ص 333 .