محمود سامانى
156
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
توفيق حجگزارى نيافت . يورشهاى سه گانه كه هر يك چند سال به طول انجاميد ، از آن جمله است . « 1 » دو - نزاعها و رقابتها در ميان جانشينان و دربار تيمورى بهويژه پس از مرگ شاهرخ ، مانع از توجه اين دولت به روابط خارجى از جمله به حجاز مىشد . « 2 » سه - دولت مماليك مصر عامل مؤثرى در روابط تيموريان با حجاز بودند . سلاطين مصر از نفوذ آنان در مصر واهمه داشتند و حتىالامكان مانع اقدامات تيموريان در حرمين مىشدند ؛ زيرا چنين اقداماتى مىتوانست موجب نفوذ آنها در حرمين شود و موقعيت مماليك را تضعيف كند ، چنانكه با درخواست شاهرخ براى ارسال جامه كعبه در ابتدا سرسختى نشان دادند . « 3 » چهار - تيموريان دراواخر حكومتشان با هجوم ازبكان از ماوراء النهر به قلمروى خود مواجه شدند و سالها ضمن درگيرى داخلى ، با توسعهطلبى ازبكان دست و پنجه نرم مىكردند كه در نهايت نيز بخش بزرگى از قلمروى آنان به دست ازبكان افتاد . « 4 » تيموريان با وجود مشكلات و موانع ياد شده ، نسبت به حجاز و حرمين شريفين بىاعتنا نبودند و برخى اميران تيمورى خدمات و اقداماتى براى حجاج و حرمين انجام دادند كه به ترتيب اشاره مىشود : يك - تيمور از روابط و اقدامات تيمور با حجاز به موارد زير مىتوان اشاره كرد :
--> ( 1 ) . ر . ك : حبيب السير ، ج 4 ، ص 396 ؛ تاريخ ايران دوره تيموريان ، ص 60 . ( 2 ) . تاريخ حبيب السير ، ج 5 ، ص 42 ؛ احسن التواريخ ، ج 1 ، ص 465 ؛ تاريخ اجتماعى ايران ، ج 2 ، ص 360 . ( 3 ) . حبيب السير ، ج 4 ، ص 364 . ( 4 ) . تاريخ ادبيات در ايران ، ج 4 ، ص 527 ؛ تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ، متنتاريخ مفصل ، ص 649 .