پيشگفتار هم‌جوارى جزيرة العرب با ايران ، وجود مناسبات ميان اين دو سرزمين را ايجاب مىكرد . حضور ايرانيان در مناطق مختلف شبه جزيره ، همچون جده ، يمن و شرق عربستان ، وجود كلمات دخيل فارسى در قرآن كريم و زبان و ادبيات عرب ، و نيز وجود گزارش‌هايى از ارادت قلبى ايرانيان به كعبه و زمزم ، بيانگر مناسبات درازمدت ايران و حجاز است . پس از ورود اسلام به ايران و لزوم انجام مناسك حج براى افراد مستطيع ، زيارت مرقد منور رسول الله ( ص ) در مدينه و حضور اهل‌بيت ( عليهم السلام ) در آن شهر ، براى ايرانيان مسلمان ، به‌ويژه شيعيان ، اهميت بسزايى داشت . با روى كار آمدن دولت‌هاى نيمه‌مستقل و مستقل در ايران ، مناسبات آنها با حجاز فراز و نشيب‌هايى داشت . تسلط و نفوذ دولت‌هاى طولونيان ، اخشيديان ، فاطميان ، ايوبيان ، مماليك ( حاكمان مصر و شام ) و نيز امپراتورى عثمانى بر حجاز و همچنين نوع حكومت‌ها در ايران ، در ميزان و چگونگى مناسبات آنها با حجاز تأثير داشت . مقصود از مناسبات ايرانيان با حجاز ، صرف روابط سياسى دولت‌هاى حاكم بر ايران با حاكمان حجاز نيست ، بلكه روابط مردم دو سرزمين را در ابعاد مختلف نيز شامل مىشود . البته در تاريخ سرزمين‌هاى اسلامى ، به‌ويژه ايران ، يكى از عرصه‌هاى مهم مرتبط با حج ، سياست و حكومت بود . هر يك از دولت‌هاى اسلامى ، بيشترين