محمود سامانى
136
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
كرد . اين كاروان در بحرين با حمله عربها روبهرو شد . آنان با ميانجىگرى برخى افراد و با گرفتن سه هزار دينار راضى شدند كه كاروان حركت كند . هنگامى كه دريافتند اين كاروان عراق است و با اجازه ملك ناصر سلطان مصر حركت كرده است ، اموال كاروانيان را بازگرداندند و راه آنها را باز كردند . « 1 » در همان سال ، سلطان مصر هداياى فراوان براى اميران مغول به مكه فرستاد كه پس از ايام حج ، به دست ارغون ، ولىعهد ملك ناصر به آنها اهدا شد و براى ابوسعيد پس از سلطان مصر دعا كردند . « 2 » ابوسعيد كه در پى گسترش نفوذ خود در شبه جزيره عربى و حرمين بود ، بار ديگر به سال 721 ه . ق ، كاروانى بزرگ به راه انداخت و صدقاتى بسيار به دست شيخ دانيال عجمى در مكه تقسيم كرد . « 3 » در سال 730 ه . ق محمل سلطان ابوسعيد بر يك فيل رهسپار حجاز شد كه مايه تعجب مردم گشت و براى آنها يادآور حمله ابرهه و سپاه فيل شد . آنان در همه مواقف با فيل حضور مىيافتند و پس از مراسم به سوى مدينه حركت كردند . هنگامى كه به نزديكى ذوالحليفه رسيدند ، فيل از رفتن به سوى مدينه خوددارى كرد و هر چه آن را زدند ، به عقب بازگشت تا چندان آن را زدند كه هلاك شد . هزينه اين فيل از هنگام حركت تا زمان مرگ ، بيش از سى هزار درهم برآورد شده است . هيچ كس ندانست كه مقصود ابوسعيد از اين كار چه بود . « 4 » ب ) تأمين امنيت راه حج ابوسعيد براى برقرارى امنيت حاجيان در مسير حج دستور داده بود تا براى رفع نياز قبايل عرب بيابانگرد جهت پيشگيرى از حمله آنها به كاروانهاى حج اقدام
--> ( 1 ) . السلوك ، ج 2 ، جزء 2 ، صص 211 - 212 ، 214 ؛ اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 171 . ( 2 ) . السلوك ، ج 2 ، جزء 2 ، ص 215 . ( 3 ) . رحلة ابن بطوطه ، ج 1 ، ص 378 . ( 4 ) . السلوك ، ج 2 ، جزء 2 ، ص 325 ؛ اتحاف الورى ، ج 3 ، صص 192 و 193 .