- معزالدين ابوالفتح ملك‌شاه بن آلب ارسلان ( 465 - 485 ه . ق ) ؛ - بركيارق بن ملك‌شاه ( 485 - 498 ه . ق ) ؛ - سنجر بن ملك‌شاه ( 511 - 552 ه . ق ) . از زمان ملك‌شاه به بعد ، « اتابكان » كه سرپرستى شاه‌زادگان سلجوقى را بر عهده داشتند و در واقع ، مناطق اختصاص داده شده به آنان را اداره مىكردند ، با ضعف سلاجقه توانستند به گونه مستقل يا شبه مستقل ، ادامه حكومت خود را استمرار ببخشند . اينان به سبب نزاع‌هاى داخلى و رقابت با ديگر قدرت‌هاى هم‌جوار نتوانستند در حجاز نفوذ داشته باشند . البته عوامل ديگرى نيز دراين‌باره وجود دارد . 3 . خوارزم‌شاهيان ( 490 - 628 ه . ق ) خوارزم‌شاهيان ، آخرين سلسله ترك‌تبار حاكم بر ايران تا پيش از حمله مغول بودند . آنان با وجود نياز شديد به كسب مشروعيت نتوانستند با حجاز ارتباط برقرار كنند ؛ زيرا از زمان حكومت علاءالدين تَكِش كه تاريخ‌نگاران ، وى را بنيان‌گذار واقعى دولت خوارزم‌شاهيان مىدانند ، با دستگاه خلافت عباسى رابطه تيره‌اى داشتند . تكش از خليفه عباسى خواستار اختياراتى همانند سلجوقيان بود ، اما خليفه عباسى موافقت نكرد . در پى آن ، سلطان خوارزم‌شاه درصدد لشكركشى به بغداد برآمد كه اجل مهلتش نداد . جانشين او ، سلطان محمد خوارزم‌شاه نيز كه همان خواسته‌هاى پدر را از خليفه داشت ، با بىاعتنايى خليفه روبه‌رو شد . پس به بغداد لشكركشى كرد كه در گردنه اسدآباد همدان ، سپاهيانش دچار توفان و بوران شدند و بسيارى از لشگريان خود را از دست داد . « 1 » پس از آن نيز خوارزم‌شاهيان با حمله مغول روبه‌رو شدند و فرصت ايجاد روابط با حجاز را نيافتند . سرانجام طومار عمر خوارزم‌شاهيان

--> ( 1 ) . ر . ك : طبقات ناصرى ، ج 1 ، ص 300 به بعد ؛ تاريخ گزيده ، صص 488 - 505 ؛ تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ، صص 395 - 420 .