محمود سامانى
118
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
خود خطبه خواند . « 1 » به هر ترتيب ، اتفاقاتى كه بعد از نصب اميران ترك بر مسند امارت حاج عراقيان به وقوع پيوست ، نشاندهنده وجود نيروهاى مخالف قدرت سلجوقى - عباسى در مكه و تمايل بيشتر امير مكه به آن نيروهاست . در همان سال نخست امارت قتلغ ( سال 468 ه . ق ) ، بين او و بردگان مكه كه به گفته برخى از پژوهشگران ، به تحريك مخالفان حكومت عباسى بر امير حاج عراق شوريده بودند ، درگيرىهايى روى داد كه به پيروزى قتلغ انجاميد . « 2 » گزارشهاى ديگرى نيز درباره اختلاف امير مكه با سلجوقيان و عباسيان ارائه شده است . اين كه در سال 469 ه . ق ، عباسيان ، ابوطالب زينبى ، نقيب علويان را به مكه فرستادند تا از امير مكه براى عباسيان بيعت بگيرد ، نشان مىدهد اختلافى ميان امير مكه با خلفاى عباسى و سلجوقيان روى داده است . « 3 » در سال 470 ه . ق نيز ميان طرفداران سيادت فاطميان و امير حج و كاروان عراقى درگيرىهايى روى داد و منبرى كه عراقيان با خود به مكه آورده بود و روى آن نام خليفه عباسى حك شده بود ، به دستور امير مكه شكسته شد . اين واقعه نشان مىدهد امير مكه در اين سالها قصد كنارهگيرى از عباسيان و سلجوقيان را داشته و از جانشينى امير مقتدر ترك به جاى امير ابوالغنائم علوى كه از نظر مذهبى با او بيشتر انس داشت ، ناراضى بوده است . « 4 » 4 . ديگر زمامداران سلجوقى در دوران حكومت بَركِيارق سلجوقى ( 486 - 498 ه . ق ) اختلاف شريف مكه ، ابوهاشم با سلاجقه دوباره در سال 486 ه . ق شدت يافت . در اين سال ، ابوهاشم به
--> ( 1 ) . الاصيلى فى انساب الطالبيين ، ص 205 ؛ تاريخ ابن خلدون ، ج 4 ، ص 134 . ( 2 ) . اتحاف الورى ، ج 2 ، ص 478 ؛ رقابت عباسيان و فاطميان ، سليمان الخراشيه ، ص 86 . ( 3 ) . المنتظم ، ج 16 ، ص 184 . ( 4 ) . همان ، ص 190 .