محمود سامانى
110
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
اقامتش در آن شهر اشارهاى نشده است . وى در مكه افزون بر ارسال كمك مالى به نيشابور ، از دوستان و همشهريان خود كه به سفر حج مىآمدند ، پذيرايى مىكرد . « 1 » ج ) توسل به زور و انتخاب نظاميان به امير الحاجى سلجوقيان در كنار روشهاى مبتنى بر مذاكره و تطميع ، از قدرت نظامى خود نيز براى نفوذ در حجاز استفاده مىكردند . فرستادن نيروهاى نظامى به همراه كاروانيان و در خدمت امير حج پيشتر نيز مرسوم بود . با اين حال ، انتخاب قتلغ ، امير نظامى ترك به عنوان امير حاج در سال 468 ه . ق ، سرآغاز امارت اميران نظامى ترك بر حج بود كه تا مدتها ادامه يافت . « 2 » درباره علت اين تغيير سياست سلجوقيان اطلاعات دقيقى در دست نيست . گويا پس از سال 467 ه . ق كه شريف مكه به دليل نرسيدن مستمرى هميشگى از سوى خليفه عباسى ، خطبه خواندن به نام فاطميان را دوباره از سر گرفت ، سلجوقيان ، اميران ترك را بر امارت حج گماشتند . « 3 » طاشتكين مستجندى ( م 602 ه . ق ) از ديگر اميران ترك بود كه 26 سال امارت حج را بر عهده داشت و با زيادهخواهى شريف مكه مبارزه مىكرد . « 4 » وى را شيعه مذهب دانستهاند « 5 » كه پس از مرگ در نجف به خاك سپرده شد . ابن كثير مىگويد وى در حجاز گويى يك پادشاه بود و شهر حله كه شيعىنشين بود ، در اقطاع او بود . « 6 » سلجوقيان افزون بر استفاده از اميران ترك در امور حرمين ، به روشهاى ديگر نيز از قدرت نظامى براى برقرارى سلطه خود بر مكه استفاده مىكردند . آنان دو بار
--> ( 1 ) . تاريخ الاسلام ، ج 2 ، ص 122 . ( 2 ) . اتحاف الورى ، ج 2 ، ص 478 . ( 3 ) . همان ، ص 477 . ( 4 ) . همان ، ج 1 ، ص 346 . ( 5 ) . تاريخ الاسلام ذهبى ، ج 43 ، ص 92 . ( 6 ) . البداية و النهاية ، ج 12 ، ص 352 و ج 13 ، ص 45 .