محمد باقر النجفي
71
مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى )
انتخاب كرديم و كليّهء اسنادى را كه از تلاشهاى جنگ جويانه حكايت مىكند ، در منبع مزبور ، تفكيك نموديم و مداركى كه از تلاش صلحجويانه نشانى دارد ، به جانبى ديگر نهاديم . اين نحوهء طبقهبندى اگر چه ما را از شرح زمانبندى شدهء واقعه دور مىسازد و ممكن است براى اذهانى كه از استمرار حوادث آگاهى ندارند ، ثقيل آيد ؛ ولى ما را در رسيدن به كُنه حقيقت مهمترى كه همانا تعريف واقعى رفتار محمّد صلى الله عليه و آله است ، رهنمون مىسازد . آنچه در اين وادى پژوهشى عايد شد ، با امانت و بدون هيچ انگيزهاى تقديم پژوهندگان مدينهشناسى مىكنيم . 1 / پ : اسناد تاريخى تلاشهاى جنگ جويانه گفتيم كه در تاريخ مسلّم است كه ابوسفيان به سرپرستى كاروان تجارتى قريش ، از شام عازم مكّه بود كه مطّلع شد مسير راه در تقاطع بدر زير نفوذ مسلمانان قرار گرفته است و از اين رو ممكن است كاروان سران در معرض خطرى كه خود از چند و چون آن آگاه نبود ، قرار گيرد . از اين رو موضوع را به اطّلاع سران قريش رساند و قريشيان پس از تدارك و آمادگى به جانب بدر روان شدند . حصول تدارك و جمعآورى نيروهاى ماجراجو و بتپرست مكّه و طوايف عرب ، نتيجهء ترس آنها از تسلّط مسلمانان بر كاروانى بود كه عمدهء مالالتّجارهء آن به سران بتپرستان تعلّق داشت . تا اينجا خروج قريش ، جنبهء دفاعى داشته است و كليّهء اسناد تاريخى مُبيِّن آن است كه قريش در تبليغات خود براى چنين خروجى ، از اهميّت كاروان و حفظ امنيّت راههاى بازرگانى مكّه به شهرهاى ديگر ، تأكيد داشته است و همين انگيزهء مهم ، سران طوايف قريش را در جمعآورى نيرو و تأمين هزينهء هجوم تحت عنوان دفاع از كاروان ابوسفيان ، موفقيّتى چشمگير داده است . در اين فرازها هيچيك از سيرهنويسان ، مورّخان و به طور كلّى تمامى اسناد تاريخى مربوط به واقعهء بدر ، اختلافى با هم ندارند .