قاتلتم في الشهر الحرام ، و لم تؤمروا بقتال » . « 1 » بر اساس ترجمهء پارسى متن : « مسلمانان ملامتشان كردند و گفتند كارى كرديد كه پيامبر نگفته بود و در ماه حرام جنگ كرديد و فرمان آن را نداشتيد . » تأكيد بر اين‌كه : « صنعتم ما لم تؤمروا » سندى موثّق در اثبات بىارتباطى محمّد صلى الله عليه و آله از چنين حادثه‌اى بوده است . در واقع اين جمله نشان مىدهد ابن‌جحش و هم‌راهانش كارى مطابقِ آيين اسلام نكرده‌اند . جملهء « و قاتلتم في الشهر الحرام » مُبيّن آن است كه اين كار مطابق رسم خوب عرب كه مفرّ و مجالى براى كاستن از كينه‌هاست ، نبوده است . تعبير و « لم تؤمروا بقتال » نيز نشانگر اين است كه اساساً جماعت مزبور ، مجوّزِ كشتن نداشته‌اند و تنها مأمور بودند كه اخبار قريش را با خود بياورند . از اين ديدگاه حرمت قتل در چهار ماه حرام ( ذوالقعده ، ذوالحجّه ، محرّم و رجب ) حكم امضايى بوده است و نه تأسيسى ؛ زيرا در جاهليّت نيز رعايت مىشده است . « 2 » به گفتهء بيهقى : « پيامبر خونبهاى حضرمى را پرداخت كرد و جنگ در ماه حرام را همچنان كه متداول بود ، حرام اعلام نمود . » « 3 » اين سند تاريخى را نيز واقدى از مَعْمَر به نقل از الزهرى و او از عروة ثبت كرده است كه : « فَوَدى رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - عمرو بن الحضرميّ و حرّم

--> ( 1 ) . « تاريخ الرّسل و الملوك » ، ج 3 ، ص 938 ، با ترجمهء پارسى . نيز : « تاريخ الأمم و الملوك » ، جزء 2 ، ص 263 ، چاپ اوّل ، مطبعة الحسينيّة المصريّه . ( 2 ) . در بارهء ماه‌هاى حرام ، نك : آلوسى ، « بلوغ الارب فى معرفة أحوال العرب » ، جزء ثالث ، صص 80 - 76 ، چاپ‌سوم ، قاهره ، محمد بهجة الأثرى . ( 3 ) . همان مدرك ، ج 2 ، ص 215