و او به استناد ابن‌سعد در « الطّبقات الكبرى » ( ج 3 ، ص 117 ) ، نخستين كس از يثربىها است كه اسلام را لبّيك گفته بود . ابن‌رسته در « الأعلاق النّفيسه » ( ص 194 ) ، به مستندات ديگرى دسترسى داشته كه : « أوّل من جمَّع في الإسلام في يوم الجمعة مصعب‌بن عمير . . . و كان صاحب لواء رسول اللَّه جَمَّعَ بالمسلمين يوم الجمعة بالمدينة و كانوا اثنىعشر رجلًا و ذبح لهم شاة » . ولى طبرسى در « مجمع البيان فى تفسير القرآن » « 1 » ذيل آيهء نهم از سورهء جمعه ، تنها به روايتى كه اوّلين نماز جمعه را اسعدبن زراره خوانده ، بسنده كرده است . بدين لحاظ ، اگر چه ميان مفسّران و صاحبان رأى فقه‌القرآن ، در مكّى بودن حكم نماز جمعه ، علىرغم مدنى بودن آيهء جمعه ، اختلاف است ؛ اما در اين‌كه اوّلين نماز جمعه را محمّد رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله در مدينه به‌جاى آورده ، شك روا نمىدارند و مكّىبودن حكم را در تنافى با مدنى بودن آيه و عملى شدن آن نمىخوانند . قبول اين روايات كه اسعدبن زراره يا مُصْعَب‌بن عُمَير ابتدا خود به برپايى نماز جمعه در مدينه همّت گماشته ، مغايرتى با قبول اين واقعيّت كه اوّلين نماز جمعهء محمّد رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله پس از نزول آيهء مدنى جمعه : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ وَ ذَرُوا الْبَيْعَ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ « 2 » در مدينه بوده است ، ندارد . ب : بناى مسجد جمعه مسجد جمعه در جنوب شهر مدينه ، ميان مدينه و قبا قرار گرفته است و فاصلهء آن تا مسجد قبا بيش از پانصد متر نيست . اين مسجد در وسط باغ « سيّد حسن شربتلى » جنب باغ

--> ( 1 ) . جزء 28 ، چاپ دارالفكر ، 1954 م . ( 2 ) . جمعه : 9 ؛ « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد هرگاه شما را براى نماز روز جمعه بخوانند ، في الحال به ذكر خدا بشتابيد و كسب و تجارت را رها كنيد كه اين نماز جمعه از هر تجارت ( اگر بدانيد ) براى شما بهتر خواهد بود . »