كان يوم الجمعة عامداً المدينة فدركته الصّلاة الجمعة في بنيسالم‌بن عوف ببطن وادٍ لهم قد اتّخذ اليوم في ذلك الموضع مسجد فيما بلغني و كانت هذه الجمعة أوّل جمعة جمعها رسول اللَّه في الإسلام فخطب في هذه الجمعة و هي أوّل خطبة خطبها بالمدينة فيما قيل » . « 1 » 3 - مقريزى در « امتاع الأسماع بما للرّسول من الأنباء و الأموال و الحفدة و المتاع » صريحاً به اين بيان معروف تاريخ اسلام اشاره كرده كه : « فلمّا أتى مسجد بنيسالم جمَّعَ به من كان معه من المسلمين و هم إذ ذاك مائة و قيل كانوا أربعين و هي أوّل جمعة أقامها - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - في الإسلام . . . » . « 2 » 4 - أبواسحاق حربى در « المناسك و أماكن طرق الحجّ و معالم الجزيره » ( ص 402 ) ، در قرن سوم هجرى ذيل : مساجد النبى صلى الله عليه و آله بالمدينه ، مىنويسد : « و يقال إنّه جمع أوّل جمعة في مسجد بنيسالم و في مسجد بنيعاتكة » . « 3 » 5 - فيروزآبادى ( متوفّاى 817 ق . ) در « المغانم المطابة فى معالم طابه » ( ص 150 ) ، از مسجد جمعه ، ذيل « رانوناء » ياد كرده ، مىنگارد : « رانوناء بنونَيْن ممدوداً ، مثال

--> ( 1 ) . « در سال يكم هجرى ، از آن جمله ، پيامبرگرامى روزى كه از قبا به سوى مدينه حركت كردند . مردم را براى نماز جمعه دعوت كردند و اين روز مصادف با روز جمعه بود و نيز نماز جمعه را در ميان قبيلهء بنىسالم بن عوف ، در منطقه‌اى ، در داخل درّه‌اى به جاى آوردند ، كه امروز در آن محل ، آن‌طور كه اطلاع داده‌اند ، مسجدى بر پا نموده‌اند و اين جمعه ، اولين جمعه‌اى است كه رسول گرامى به‌پا داشتند و در آن ، خطبه‌اى خواندند كه اوّلين خطبهء آن حضرت در مدينه بوده است . » ( 2 ) . « هنگامى كه آن حضرت وارد مسجد بنىسالم شدند ، مسلمانان همراه را ، كه تعدادشان بالغ بر يكصد نفر و به روايتى چهل نفر بودند ، جمع نمود و اين اوّلين جمعه در اسلام است كه رسول خدا به جماعت به‌پا داشتند . » ( 3 ) . « گفته مىشود آن حضرت اوّلين نماز جمعه را در مسجد بنىسالم و مسجد بنىعاتكه به‌پا داشتند . »