محمد باقر النجفي

45

مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى )

ذاسلم - العبابيد - القاحَة - العَرْج - ثنيةالعائر - بطن رئم . واقدى و ابن‌سعد ، روايت ديگرى را در « الطّبقات الكبرى » ارائه كرده‌اند كه تفاوت‌هايى با گفتهء ابن‌اسحاق دارد . بررسى جامع روايات و گفتهء جغرافىدانان و مورّخان ، توأم با كاوش‌هاى جغرافيايى مؤلف در سرزمين حجاز ، بخشى مستقل از فصول آتى اين كتاب است و مجال سخن در اين مقال مختصر ، كه مقصد آن شرح و وصف آخرين منزلگاه هجرت ( / قبا ) است ، نمىباشد . ابن‌كلبى در « روضة الاقشهرى » وابن‌جوزى در « شرف المصطفى » و ابن‌سعد در « الطبقات الكبرى » « 1 » معتقدند كه محمّد رسول‌اللَّه صلّى اللَّه عليه [ وآله ] و سلّم روز دوشنبه ، چهارم ربيع‌الأوّل يا دوازده ربيع ، وارد قُبا شد . ولى يعقوبى به اسناد ديگرى كه مؤيّد روز دوشنبه ، هشتم ربيع‌الأوّل يا پنجشنبه دوازدهم ربيع‌الأوّل است ، دسترسى داشته و آن را در « التاريخ » ثبت كرده است . اگرچه عقيدهء بيشتر مورّخان و محقّقان ، مبتنى بر قبول روز دوشنبه است و به اين حديث ابن‌عبّاس در « السيرة النبويهء ابن‌كثير » « 2 » باور آورده‌اند كه : « إنّ رسول‌اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - خرج من مكّة ، يوم الإثنين و دخل المدينة يوم‌الإثنين . » « 3 » ولى ابوريحان بيرونى « 4 » ضمن نقد عقايد مختلف ، جزم دارد كه ورود پيامبر به قُبا در روز دوشنبه ، هشتم ربيع‌الأوّل تحقّق پذيرفت . ب : قُبا ميزبان مهاجرين ياقوت حموى « 5 » مىنويسد : قُبا در اصل نام چاهى بوده است و محلّ سكونت « بنو عمرو بن عوف انصارى » .

--> ( 1 ) . ج 1 ، ص 227 ( 2 ) . ج 1 ، ص 256 ( 3 ) . « پيامبرگرامى صلى الله عليه و آله روز دوشنبه از مكه خارج و روز دوشنبه به مدينه وارد شدند . » ( 4 ) . الآثار الباقية عن القرون الخاليه ، ص 330 ، چاپ برلن ، اهتمام UAHCAS DRARUDE 1923 م . ( 5 ) . معجم البلدان ، ج 4 ، ص 301