را بر ديوارهاى مسجد نگاشتند و به احداث چهار مناره در چهار زاويهء مسجد همّت گماشتند كه به‌گفتهء ابن‌زباله و ديگر مستندات ، بزرگترين آن‌ها 60 ذراع طول داشت و كوچك‌ترين آن‌ها منارهء غربى شامى بود . يحيى از جعفربن وردان روايتى آورده كه سمهودى آن را در « وفاء الوفا بأخبار دار المصطفى » و ابن‌نجّار در « اخبار مدينة الرّسول » ( ص 102 ) ، به يكسان به ذكر آن مستند تاريخى پرداخته‌اند و مضمونش آن است كه وقتى وليد به عبدالملك با سران و بزرگان قوم به بازديد مسجد آمد ، ابان‌بن عثمان‌بن عفّان متوفّاى 105 ق . « 1 » در معيّتش بود . زيبايى و عظمت بناى مسجد ، وليد را به غرور واداشت و با خودپسندى رو به ابان‌بن عثمان كرد و گفت : « أين بناؤنا من بنائكم ؟ » ابان به وليد گفت : « إنّا بنيناه بناء المسجد و بنيتموه بناء الكنائس » . « 2 » امام حربى در « المناسك و اماكن طرق الحج و معالم الجزيره » ( ص 370 ) ، به نقل از « زهرى » به چگونگى گفتگو ميان وليد و ابان پرداخته و آوردهء او را چنين ثبت كرده‌است : « لمّا قدم الوليد بن عبدالملك في تلك السّنة فرض له المسجد و كشف عن الفسيفساء ، فجعل ينظر إلى حسنه و جاء النّاس يهنّونه من كلّ ناحية ، فجاء أبان بن عثمان يحمل في محفّة حتى وضع بين يديه ، فهنّاه بقدومه فقال له الوليد : أين بنياننا من بنيانكم ؟ قال لا ، يا أمير المؤمنين ، قال : و لم ذاك ويحك ؟ قال : لأنّا بنيناه بنيان المساجد و بنيتموه بنيان الكنائس . إرفع يا غلام . فجعل الوليد يمده بصره و عمر يقول : إنّه ابن عثمان بن عفّان . ليكسره عنه » . « 3 » نك : نقشهء صفحهء 101

--> ( 1 ) . « الطبقات الكبرى » ، ج 5 ، ص 112 ( 2 ) . « ما آن را به شكل مسجد ساختيم و شما آن را به صورت كنيسه در آورديد . » ( 3 ) . « هنگامى كه وليدبن عبد الملك در آن سال به مدينهء منوره آمد ، ساختمان مسجد بر او عرضه شد و از كاشىكارىها و تزيينات آن پرده بردارى كرده و زيبايىهاى آن را مشاهده نمود و از همه جا مردم براى تهنيت او آمدند و ابان بن عثمان نيز در حالى كه زنبيلى حمل مىكرد ، به ديدن وليد آمد و به وى خوش