محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
93
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
عهد و پيمان خود را نقض كردند ، و همين علت فتح مكه شد . « 1 » و از آن حضرت صلى الله عليه و آله روايت شده كه روزى خطاب به پاره ابرى كه ديده بود ، فرمود : چه ناچيز و پوچ است كه اين پاره ابر بخواهد با يارى گرفتن از ابنكعب ، كار خود را شروع كند . پيامبر صلى الله عليه و آله به ايشان منزلتى داد كه به هيچ كس نداده بود و ايشان را در سرزمين خود از مهاجرين تلقى كرد و در اين باره دستخطى به ايشان داد . در ميان آن چه از اخبار عمرو بن لحى گفته شد ، اشارهاى به بحيره و سائبه و وصيلة و حام گرديد ، ولى توضيحى در اين باره نيامد . ابناسحاق در اين باره توضيحاتى داده است . وى مىگويد : بحيره بچه ماده سائبه است و سائبه شتر مادهاى است كه پس از ده شتر ماده به دنيا آمده و ميان آنها ، شتر نرى وجود نداشته است . چنين شترى را آزاد مىگذاشتند و كسى سوار آن نمىشد و از كُرك و پشم آن استفاده نمىكردند و از شير آن نيز جز ميهمان ، كسى نمىنوشيد و هر مادهشترى را كه مىزاييد ، گوشهايش را شكاف مىدادند و با مادر رهايش مىكردند و كسى سوارش نمىشد و از پشم آن استفاده نمىگرديد و كسى جز ميهمان از شيرش نمىنوشيد ، همچنان كه با مادرش رفتار مىكردند . چنين شترى « بحيرة » است و « وصيله » برهاى است كه مادرش در هر شكم ، دوقلو مىزاييد و صاحبش ، برههاى ماده را براى خدايان و برههاى نر را براى خود برمىداشت . وصيله گوسفند مادهاى بود كه به همراه يك نر به دنيا مىآمد . ابنهشام مىگويد : و روايت شده كه هر چه از آن پس بزايد ، تنها متعلق به مردان است و به زنان ايشان چيزى نمىرسد . ابناسحاق مىگويد : حام ، شتر نرى است كه اگر [ با كمك او ] ده شتر ماده پياپى به دنيا مىآمد به طورى كه هيچ شتر نرى ميان آنها نمىبود ، مورد حمايت قرار مىگرفت و سوارى نمىداد و از پشم آن استفاده نمىشد . ابنهشام مىگويد : ولى نزد عرب اين نامها [ يعنى بحيره و وسيله و سائبه ] جز حام ، تعبير ديگرى دارد و حام همانى است كه
--> ( 1 ) . تهذيب سيرهء ابنهشام ، ص 4 - 243 .