محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
40
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
در مورد مادر آنها نيز اختلاف است ؛ در سيرهء ابناسحاق آمده كه مادر ايشان دختر مضاض بن عمرو جُرهمى بوده ولى نام وى را نياورده است . و در اخبار مكهء ازرقى به نقل از ابناسحاق ، آمده ، مادر ايشان « سيده » دختر مضاض بن عمرو جُرهُمى است كه سهيلى آن را از دار قطنى نقل كرده است . در [ اخبار مكهء ] ازرقى از جُرهم و قَطُور بن اسماعيل ياد شده و در آن نوشته است كه اسماعيل ، « رعله » دختر مضاض بن عمرو را خواستگارى نمود و با وى ازدواج كرد و از او صاحب ده پسر شد و رعلة مادر فرزندانش بوده است . « 1 » و البته ميان اين دو خبر كه يكى او را سيده و ديگرى رعلة ناميده است ، منافاتى نيست ؛ زيرا ممكن است كه از آنها يكى نام و ديگرى لقب باشد « 2 » و هريك تنها به يكى از آنها بسنده كرده است . در اخبار مكهء فاكهى ، مادر فرزندان اسماعيل - طبق روايت پيشين - دختر حارث بن مضاض بن عمرو جرهمى است و اين با روايتى كه مىگويد : « مادر ايشان دختر مضاض بن عمرو است » ، منافات دارد . فاكهى يادآور شده كه مادر فرزندان اسماعيل ، از عمالقه است و حنبرى از ابوجهم بن حذيفه دربارهء وارد شدنِ عمالقه بر مادر اسماعيل [ هاجر ] نقل مىكند و اشاره مىكند كه اسماعيل درميان فرزندان ايشان [ يعنى عمالقه ] نشو و نما كرد . او سپس با سند خود روايتى نقل كرد كه از خليفه عثمان بن عفان سؤال شد : اسماعيل چه هنگام به مكه آمد ؟ در پاسخ مطالبى نزديك به حديث ابوجهم را نقل كرد و افزود : اسماعيل با دخترى از ايشان ازدواج كرد و او ده پسر برايش آورد . از اين روايت فهميده مىشود كه دربارهء مادر فرزندان اسماعيل ، دو نظريه وجود دارد : اين كه مادر فرزندان اسماعيل از جرهمىها است يا عمالقه ؟ اگر از جرهمىها است ، آيا دختر مضاض بن عمرو است يا دختر حارث بن مضاض بن عمرو . دربارهء مادر نابت بن اسماعيل ، علاوه آنچه گفته شد ، مطالبى خواهد آمد . نسب
--> ( 1 ) . اخبار مكه ، ج 1 ، ص 86 ( 2 ) . پيش از اين نام ، « السيد » را به « بانو » ترجمه كرديم .