ذبح و سربريدن را به آن عطف كرده است ؛ و نووى در تهذيب گفته است : ميان علما در اين كه فرزند مورد نظر ابراهيم براى قربانى كردن ، اسماعيل يا اسحاق بوده ، اختلاف‌نظر وجود دارد ، ولى بيشتر معتقدند كه اسماعيل بوده است . « 1 » از جمله كسانى كه ترجيح داده‌اند فرزند موردنظرِ ابراهيم همان اسماعيل بوده ، فاكهى است ؛ زيرا او در كتاب خود ( اخبار مكه ) مىگويد : مردم دربارهء قربانى سخنان بسيارى گفته‌اند ؛ اعراب مىگويند او اسماعيل بوده است و گروهى از مسلمانان و نيز همهء اهل كتاب معتقدند كه او اسحاق بوده است ولى گفتهء اعراب دراين‌باره ، قابل‌اطمينان‌تر است . فاكهى در اين مورد استدلال كرده كه خداوند متعال در داستان اسماعيل و به‌دنبال آيهء فَبَشَّرْناهُ بِغُلامٍ حَلِيمٍ از وى بعنوان إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ « 2 » ؛ او از بندگان باايمان ما است . ياد مىكند ، در حالى كه در داستان اسحاق از وى با وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ « 3 » ياد كرده ، مىگويد : داستان اسحاق به دنبال داستان قبلى ، خود دليل بر آن است كه اسحاق ، قربانى موردنظر نبوده است و از اين كه ساره مژدهء اسحاق و پس از او يعقوب را يافته و يعقوب فرزند اسحاق است و مژدهء آمدن يعقوب ، مستلزم آن است كه اسحاق زنده باشد ، تا مژدهء به وجود آمدن يعقوب از وى تحقق يابد ، بنابر اين ، چگونه ممكن است [ ابراهيم ] فرمان به ذبح وى يابد ؟ در اين كه قربانى مورد نظر ، اسماعيل بوده ، در روايت مجاهد و روايت عكرمه از ابن‌عباس ، از خود مجاهد و به نقل از سعيد بن مسيّب و از سوى سعيد بن جبير از ابىالخلد و از عبد اللَّه بن سلام نقل شده است و متن روايت وى از اين قرار است : ما در كتاب يهود ( تورات ) مىخوانديم كه قربانى يادشده اسماعيل بوده است . از محمد بن كعب قرظى ، و از سعيد بن جبير و از حسن نيز همين خبر نقل شده است . در اين مورد اشعارى متعلق به امية بن ابىالصلت ثقفى ذكر شده است :

--> ( 1 ) . تهذيب الاسماء واللغات ، ج ق 1 ، ص 116 ( 2 ) . صافات : 81 و 111 ( 3 ) . صافات : 112 ، « ما ( ابراهيم ) را به اسحاق - پيامبرى از شايستگان بشارت داديم . »