خانه‌هاى مكه برداشته شود و عمربن عبدالعزيز « 1 » به كارگزار خود در مكه نوشت كه مردم مكه را از اجاره دادن خانه‌هاى خود به هنگام آمدن حجاج ، باز دارد ؛ زيرا اين كار براى ايشان حلال نيست و مالك مىگويد : اگر مردم خيمه‌هاى خود را در خانه‌هاى مكه به پا مىكردند ، كسى ايشان را نهى نمىكرد ؛ و روايت شده كه خانه‌هاى مكه را بىصاحب مىخوانند و اينها همه برخاسته از دو اصل بود : يكى اين سخن خداوند - تبارك و تعالى - كه : وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذِي جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ ابن‌عمر و ابن عباس در تفسير آيه مىگويند : تمام مكه ، مسجد است . واصلِ ديگر اينكه رسول خدا صلى الله عليه و آله با قدرت نظامى وارد مكه شد ، هر چند بر مردم آن منت گذارد و جان و اموالشان را امان داد و بر خلاف نظر برخى فقها ، نمىتوان جاهاى ديگر را با مكه مقايسه كرد ؛ زيرا مكه از دو نظر با جاهاى ديگر ، تفاوت دارد : يكى آن كه خداوند ، پيامبر خود را صلى الله عليه و آله بدان ويژه گردانيد و فرمود : . . . قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ . . . « 2 » و ويژگى ديگرى كه خداوند به مكّه بخشيد ، آن است كه غنايم آن حلال نيست و آنچه در آن يافت شود بايد به حال خود رها گردد ؛ زيرا حَرَم امن الهى است ؛ پس چگونه مىتوان زمين آن را ، زمين خراج تلقى كرد . هر كس جايى را فتح كرد ، حق ندارد مانند مكه با آن برخورد كند . بنابراين زمين و خانه‌هاى مكه ، متعلق به مردم آن است ، ولى خداوند بر آنان واجب كرده كه وقتى حاجيان به مكه مىآيند ، آنان را منزل دهند و براى خانه‌ها ، از ايشان اجاره بها نستانند ، اين حكم آن است و به زورمندانه يا صلح آميز

--> ( 1 ) - عمربن عبدالعزيز ، در سال 99 هجرى به خلافت رسيد . كارگزار او در مكه « عبدالعزيز بن عبد اللَّه بن خالد بن اسيد » بود . عمربن عبدالعزيز در سال 101 وفات يافت و عبدالعزيز بن عبداللَّه تا وفات وى ، كارگزارى مكه را بر عهده داشت ( تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 131 - 141 ) . ( 2 ) - انفال : 1