محلى كه در اين كتاب بايد از آن ياد شود ، « حجاز » است كه بارها نام آن تكرار شده و شامل مكه و مدينه و يمامه و آبادىهاى آنهاست . امام شافعى در كتاب « الأمّ » از « حجاز » ؛ بنا بر نقل قول « بندنيجى » ، همين برداشت را از « حجاز » دارد . در وابستگى يمن به حجاز ، دو سخن وجود دارد : برخى گويند « تبوك » و « فلسطين » جزو « حجاز » است و مرزهاى حجاز از ميان كوه‌هاى « طى » به سوى جادهء عراق مىگذرد و از اين جهت ، آن را حجاز ناميده‌اند ؛ زيرا به عنوان حاجزى ميان « تهامه » و « نجد » است . اين مطلب را ابن‌كلبى و اصمعى و ديگران گفته‌اند . « يمامه » مورد اشاره به فاصلهء دو منزلى يمن از سمت طائف و به فاصلهء دو منزلى يمن از سمت طائف و به فاصلهء چهار منزلى از مكه است . نووى در « تهذيب الأسماء واللغات » « 1 » بر اين باور است و بنابراين ، طبق نظر او ، ناحيهء معروف به « بجيله » در شمار حجاز نيست ؛ زيرا از طائف نسبت به هر جاى ديگر در فاصلهء طائف تا يمامه دور تر است . منطقهء بجيله و يمامه ، در يك سمت ؛ يعنى در سمت نجدِ يمن قرار دارند ، ولى منطقهء بجيله بيش از يمامه ، به يمن نزديك است و در نتيجه ، نمىتوان منطقهء بجيله را در شمار حجاز آورد . مردم مكه تا به امروز نيز حجاز را جز بر طائف و پيرامون آن ، اطلاق نمىكنند و منطقهء بجيله را به نامِ حجاز نمىخوانند ، علت آن است كه بجيله در سرزمين يمن قرار دارد . آبادىهاى ياد شده در محدودهء حجاز ، همان آبادىهاى مكه و مدينه و يمامه‌اند . مخاليف نيز آبادىها و روستاهاى نزديك به هم هستند و به فتح ميم و خاء ، جمع مِخالف است . به گفتهء نووى « 2 » مكه جزو تهامه است .

--> ( 1 ) - نك : ج 2 ، ق 2 ، ص 201 ( 2 ) - تهذيب الأسماء واللغات ، ج 2 ، ق 1 ، ص 44