« جنابذبن صيفى » نام دارد كه ميان « عسفان » و « مرّ » واقع است و يك روز و اندى تا مكه فاصله دارد . آخرين محل در سمت جادهء عراق ، « غمر » است كه نزديك به « ذات عرق » است و به فاصلهء يك روز و اندى قرار دارد و آخرين تابع مكه در جادهء يمن و جادهء امروزى تهامه ، محلى است به نام « ضنكان » « 1 » كه ده روز راه تا مكه فاصله دارد . آخرين منطقهء تابع مكه در گذشته ، بلاد « عكّ » داخل « يمن » و نزديك به « عدن » بوده و آخرين منطقهء تابع مكه پس از يمن در جادهء نخل و جادهء صنعاء ، منطقه‌اى است كه نجران نام دارد و آخرين آبادىهاى آن به شمار مىرود و مدت بيست روز از مكه فاصله دارد » . گفتهء فاكهى مبنى بر اين كه فاصلهء نجران تا مكه بيست روز است ، با آنچه پيش از اين به نقل از نووى - مبنى بر هفت منزل بودن فاصلهء نجران تا مكه - نقل كرديم ، منافات دارد ؛ زيرا هفت منزل ، بيست روز راه نيست . سخن فاكهى اين گمان را مطرح مىكند كه نجران نسبت به مكه از بلاد « عكّ » دور تر است ، در حالى كه فاكهى چنين مطلبى را نياورده است ؛ اين كه وى مىگويد بلاد « عكّ » آخرين منطقهء تابع مكه در داخل يمن و نزديك به عدن بوده است ، بدان معناست كه بلاد « عكّ » نزديك به يمن باشد ، ولى نجران اين ويژگى را ندارد . اينكه فاكهى مىگويد « نجران دورترين آبادى مكه است » ، مقصودش بعد از بلاد « عكّ » است ؛ زيرا « عك » دورترين منطقهء تابع مكه بود و بعدها ، نجران دورترين شده و فاكهى نيز با توجه به اين نكته گفته است : « نجران » دورترين آبادى مكه است . بدين ترتيب روشن مىشود كه تناقضى در سخن فاكهى نيست و تمامى آنچه را كه فاكهى و ابن‌خرداذبه در شمار آبادىهاى مكه بر شمرده‌اند ، امروزه از توابع مكه نيست ؛ زيرا بسيارى از آنها در محدودهء امارت مكه واقع نيستند . در حال حاضر دورترين محل نسبت به مكه كه كارگزار مكه در آن صاحب قدرت است ، « حَسَبه » است كه آبادى در

--> ( 1 ) - « ضنكان » دره‌اى است در جنوب تهامه بر دامنهء كوه‌هاى « سراه » كه منتهى به درياى سرخ مىشود و در آن‌مىريزد . ابن‌خرداذبه آن را در شمار آبادىهاى مكه شمرده است . ( المسالك ، ص 133 ) .