محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
34
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
خداوند متعال به من اين توفيق را بخشيد تا مطالبى در اين زمينه گرد آورم . در اين راه با شور و شوق و نيز پيگيرى و با مطالعهء تأليفات تاريخى ، طبقاتى ، فرهنگنامهها و سرگذشتنامهها و بررسى اظهار نظر علما در اين باره ، به بخشى از آنچه دنبال مىكردم دست يافتم كه البته همراه با مطالب مناسبى كه بدانها مىافزودم ، بر حسب حروف الفبا مرتب كردم ؛ به استثناى محمّدها و احمدها كه بر ديگران مقدّم و با پيامبر گرامى محمّد مصطفى صلى الله عليه و آله همنامند و از اين رو نام او صلى الله عليه و آله همراه با فشردهاى از شرح حال مقدّس آن حضرت به قصد تبرك جويى ، در آغاز همهء زندگىنامهها آمده است . در پيشگفتار جامع كتاب كه حاوى فشردهء اهداف اين تأليف است ، يادآور شدم كه نوشتهء حاضر ، دربرگيرندهء بخشى از اخبار مكّه و بخشى از رويدادهاى اجتماعى و ديگر مسائل دربارهء آن است . اين تأليف را « العِقد الثمين في تاريخ البلد الأمين » نام نهادم و پس از نگارشِ بخشِ عمدهء آن و تنظيم باقى مانده در ذهن خود ، آن را بازنويسى كردم و خلاصهاى از آن را در نصف حجم اوليه ترتيب دادم و اين خلاصه را « عجالة القرى للراغب في تاريخ امّالقرى » ناميدم . از خداوند متعال مسألت دارمكه توفيق پاكنويسى و تحرير نهايى اين دو كتاب را عطا فرمايد ، تا همگانرا سودمند افتد ومرا نيز به كار آيد و براى آخرتم توشهاى باشد . اين تأليف كه زندگىنامهها را نيز شامل مىشود ، بى عيب و نقص نيست . علّت نيز - آنچنان كه گفته شد - آن است كه تأليفى در اين موضوع نيافتهام . تنها مطلع شدم كه تاريخى دربارهء مكّه تأليف شده كه شيخ ابوالعباس احمد بن على مَيُورْقى « 1 » آن را به
--> ( 1 ) - منسوب به « ميورقه » ( به فتح ميم و ضمّ ياء و سكونِ واو و را ) ، جزيرهاى در شرق اندلس است ( معجمالبلدان ) . او شيخ ابوالعباس احمد بن على ميورقى مالكى در گذشتهء آخر ذىحجّه سال 678 است كه در مقبرهء ابنعباس روبهروى گوشهء بيرونى مسجد عباس دفن شده است . رسالهاى دربارهء طائف دارد كه نام آن را « بهجة المهج في بعض فضائل الطائف و وجّ » نهاده كه نسخهاى خطى است ( و هنوز به چاپ نرسيده ) است .