كسى هم به سر وقت من نرسيد . در وسط صحن مسجد سقاخانه خيلى مزيّن خوبى هست ، در اطراف مسجد هم مقابر « سلاطين آل عثمان » است ، كه همه حافظ و خادم دارد ، اما خود مسجد را اگر چه نمىتوانيم درست توصيف كنيم ، ولى تقريباً مىنويسيم : مسجدى است دوازده در دارد ، درهاى خيلى بزرگ ، پرده‌ها از قالى ايرانى ، فرش هم از قالى بود ، اما كناره مانند ، جاى نماز طورى است در زير هم حصير انداخته‌اند ، دو ستون سنگ سماق دارد ، كه تقريباً دوازده ذرع ارتفاع ، سه ذرع محيط دايره آنها است ، هشت ستون سنگ مرمر هم دارد به همين ارتفاع ، ليكن هر كدام تقريباً هشت هفت ذرع ، محيط يعنى دور [ آن ] دايره دارد ، هشت ستون كوچكتر هم دارد ، وسط آن تقريباً مستطيل است بايد صد ذرع طول ، هشتاد هفتاد ذرع عرض داشته باشد ، يك طبقه نيم ذرع گودتر ، دور همه جا سكو مانند ، پشت سر سكّو طره و طاق‌هاى خيلى بزرگ پشت سر آن شاه‌نشين‌ها ، يكى هشت ذرع ، دهنه سه ذرع ، نقل بالاى اين طره و اين شاه‌نشين‌ها هم از بالا طره است ، دور چهار گوشه اطاق است ، چراغ‌ها از روغن زيتون افروخته مىشود ، حيف كه در « اسلامبول » چراغ الكتريسته ، بر حسب قدغن « اعليحضرت سلطان » نيست ، در حقيقت از صفا انداخته است . شهر اسلامبول شهرهاى « روس » شب مثل روز روشن است ، شهر « اسلامبول » در شب تاريك است ، چراغ گاز دارد ، اما كم ، كوچه‌هاى خوب ندارد ، تنگ است و در شب تاريك است ، گل كمى هم دارد ، محراب مسجد كه شاه‌نشين بزرگى است ، دو پله بلندتر است ، دم محراب آن در دو طرف دو شمع كجى گذارده‌اند ، كه سالى يك بار عوض مىشود ، دو ذرع و نيم طول دارد و يك ذرع قطر پايين او دارد ، در يك طرف مسجد وسط ، نزديك به محراب از ستون‌هاى مرمر اطاقى ساخته‌اند ، كه زير آن چهار ستون دارد ، اطراف آن باز است ، بالاى روپوشيده و دور بالا « طارمى » « 1 » دارد ، « حفّاظ » كه اغلب سيد بودند ، در آن بالا

--> ( 1 ) - نرده .