پيشگفتار سنت سفرنامه‌نويسى از دير باز ، به شكل محدود ، در بين اقوام و ملل دنيا مرسوم بوده ، ليكن در دو قرن اخير توسعه و رواج قابل توجهى يافته است . سفرنامه نويسان ، هر يك با تخصص‌ها و گرايش‌هاى فكرىِ خود تلاش كرده‌اند تا آداب و رسوم مردم در شهرها و روستاها را بازگو نموده ، به تشريح و توصيف اماكن و آثار تاريخى و حوادث و رويدادهاى بين راه بپردازند . در ميان سفرنامه‌ها ، سفرنامه‌هاى مربوط به حج از اهميت و جاذبهء ويژه‌اى برخوردار است . نويسندگانِ چنين آثارى تلاش كرده‌اند تا چگونگى حج‌گزارى مسلمانان ، شيوهء رفتار آنان با يكديگر ، سختىها و دشوارىهاى گوناگون ميان راه ، كمبود و يا نبودِ امكانات مادى و رفاهى و ويژگىهاى هر يك از اماكن دينى و مذهبى شهرهاى بين راه و به ويژه حرمين شريفين را تشريح و ترسيم كنند . محققان و انديشمندان نيز در هر زمان كوشيده‌اند تا سفرنامه‌هاى پيشينيان را به زيور طبع آراسته ، در اختيار نسل‌هاى بعد از خود قرار دهند . اين جانب نيز ، هم به دليل مسؤوليت شغلى و هم علاقمندى به اين‌گونه سفرنامه‌ها ، از سال‌ها پيش كوشيده‌ام تا با كمك برخى از دوستان فاضل و دانشمند ، اين سنت ديرينه را پاس داشته ، ضمن تشويق زائران و حجاج بيت اللَّه الحرام به نوشتن سفرنامه و