سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه

94

سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )

چوبى به زمين نصب آورده‌اند و آحاد را تا عشره به ترتيب در روى آن چوب‌ها نوشته‌اند و اعداد هشتاد و پنج ميل را هم به علامات معين نموده‌اند و فايدهء اين علامات و آن تقسيم آن است كه در هر جا عيبى كند بدانند در كدام ميل و در كدام عدد است و براى پاك كردن عمق كانال نيز كه لجن در آن جمع نشود ، واپور بزرگ عجيب‌الشكلى ساخته‌اند كه با عمله‌جات مانند كشتى در آن حركت مىنمايند و با چرخ و اسباب ، لجن را ميان آب بيرون آورده به صحرا مىريزند . وضع و تركيب اين واپورها خالى از تماشا نيست و در ساختن آن خيلى صنعت به كار برده‌اند و اين واپور منحصر به يكى نيست . واپورهاى متعدده از براى اين كار ساخته‌اند و در كانال حركت مىدهند . چون حركت كشتى در كانال خالى از احتياط نيست و حكم حركت كشتى با كپيتان فرانسوى است ، بدين جهت از پورت‌سعيد كپيتانى از اهل فرانسه به واپور سلطانى آمد . يك كشتى عثمانى و سه كشتى انگليسى كه يكى از آنها بسيار بزرگ و زيبا و قشنگ بود آمده نزديك ساحل لنگر انداختند تا واپور به آن كذرد . شتر فراوانى هم در ساحل ديدم كه مىچرخيدند و دو كشتى فرانسوى هم از شمال و جنوب آمد ، ولى چندان بزرگ نبودند . واپور كوچكى هم از انگليسىها گذشت و به طرف شمال رفت . واپور بزرگى كه براى پاك كردن كانال حركت مىنمود ، در ميان آب مشاهده نموديم و از پورت سعيد تا اسماعيليه دو استاسيون در سمت مغرب ملاحظه كرديم و دو ساعت و نيم به غروب مانده به نزديكى اسماعيليه رسيديم و در طرف غربى ، استاسيون قشنگى ديدم كه در بالاى بلندى ساخته بودند و در كنار آن اسكلهء كوچكى ديده شده كه در دو طرف آن اطاقى از چوب ساخه بودند و چند نفر زن و بچه نشسته تماشا مىنمودند و از ما بين دو اطاق ، پل محقّر آهنى رو به بالا رفته به استاسيون بروند و پايين‌تر از آن نيز شش اطاق بزرگ از چوب ساخته بودند كه جاى قراولان و عمله‌جات بود . اسماعيليه در سمت غربى كانال واقع بود . عمارات و باغات و اشجار آن از دور نمودار بود . بحيرهء اولى نيز پديدار شد . چند عدد فنر آهنى هم در ميان آب ديديم و از اينجا حركت كشتى رو به جنوب غربى شد . وقتى كه مىخواستيم از برابر اسماعيليه بگذريم ، چون نوبت اين كپيتان فرانسوى منقضى شده بود ، كپيتان ديگر از اسماعيليه با واپور كوچك آمده در جاى او قرار گرفت و كپيتان اول بجاى او رفت . يك ساعت و نيم به غروب مانده اين بحيره تمام شده