حبيب‌الله امين تذكرهء دولت را حاضر كرده و بدين موجب تذكرهء همراهان را از او گرفتيم كه در ورود به كشتى به روس‌ها نشان بدهند . نايب قنسول روس نيز ، ظَهْر همان تذكره را امضا نوشت . همراهانى كه تذكره براى آن‌ها گرفته شد از اين قرار است : اميرزاده ابوالنصر ، ميرزا محمد ميرزاى ، پسر مرحوم نايب‌الاياله ، جناب حاجى ملاباقر واعظ ملاباشى ، ميرزا رضاى منشى باشى ، « 1 » ميرزا سيد مهدى حكيم‌باشى ، ميرزا علىخان ناظر ، محبوب تحويلدار ، تولت‌قلى آبدار ، نجفقلى شاگرد آبدار ، محمدصادق فراش خلوت ، محمدابراهيم فراش خلوت ، بهرام قهوه‌چى ، استاد حسين خاصه‌تراش ، امامقلى پيش خدمت ، استاد حسن طباخ و شاگردش مهدى شربت‌دار و شاگردش ، هادىبك نايب فراشخانه ، حسينقلى خانى - كه مشيرالوزاره توسط كرد كه ببريم - عطاخان فراش‌باشى حاجى شكرالله خان تفنگدارباشى ، ميرزاتقى برادر ميرزا عليخان ، آدم عطاخان ، آدم حاجى شكرالله‌خان ، آدم ميرزا عليخان ، آدم حاجى ملاباقر واعظ ، ملامحمدعلى آدم ملاباشى . جمعه بيست و هفتم رمضان تا پنج ساعت و نيم به غروب مانده در باغ ناصريه بوديم و بعد به سمت پير بازار روانه شديم كه به انزلى برويم . از شهر رشت تا پير بازار مسافت يك ساعت و نيم است و در جنوب شرقى انزلى واقع است و در طرف شمال و غرب مايل به شمال رشت است و خيابانى تا پيربازار تسطيح كرده‌اند . كالسكه به سهولت مىرود و اطرافش جنگل است . والى و اعيان شهر نيز با اكبرخان بيگلربيگى انزلى براى مشايعت همراه بودند . چهار ساعت به غروب مانده وارد پيربازار شده به بالاخانه آنجا رفتيم تا بارها را برسانند . چند زورق با نهايت تنقيح در برابر پير بازار حاضر كرده بودند . كشتى بخار سلطانى را هم كه بسيار خوب و ممتاز است قدرى دور تر از دهنهء رودخانه نگاهداشته بودند . از پير بازار تا كشيتى سلطانى يك ساعت و نيم راه است و از آنجا تا انزلى دو ساعت راه و از آخر رودخانه تا انزلى مرداب است و طول مرداب هشت ميل است و در امتداد شرق و غرب است كه جيفهء تابع رشت تا كَپور تابع انزلى طول آن است و عرض آن سه فرسخ است كه از انزلى تا تولم است و عمق آن در جايى كه عميق باشد ، زياده از سه

--> ( 1 ) . اين شخص كاتب اين سفرنامه است . در اصل مؤلف مطالب را براى او انشاء مىكرده و او با قلم خويش آنها راتحرير و مرتب مىكرده است .