سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه
33
سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )
داشت . بعد از آن كه به سراشيب رسيديم صحراى منجيل نمودار گشت . جمعى از سادات و علما و كدخدايان طارم سفلى كه از خدادادخان حاكم خود راضى و از اصلانخان و شاهورديخان و كربلايى مصطفى طارمى شاكى بودند به هيئت اجماع در كنار راه ايستاده بودند ، شرح حال خود را بيان كردند كه اين سه نفر خانهء ميرزا يعقوب مباشر را غارت كرده ، محصول او را ضبط نمودند و انواع تعديات را كردهاند . از آنها كه گذشتيم احمدخان منسوب امير الامراء العظام عبداللهخان والى با دو يدك و چهار شاطر و چند سوار قزوينى از جانب والى آمد . خيمهها را در صحراى منجيل كه مشحون از اشجار زيتون است زده بودند پياده شده استراحتى كردم . باد منجيل كه معروف انفس و آفاق است وزيدن گرفت ، طورى شديد بود كه عمود خيمه را در حالتى كه در خواب بودم شكست ، ولى بحمدالله بخير گذشت . شدّت هُبوب رياح آنجا به دحدى است كه اغصان اشجار زيتون را متمايل به جنوب كرده است زيرا كه مجرى و مهب اين بار به واسطهء آن كه طرف شمال آن جبار است منحصر به سمت اين اشجار است و بدين جهت متمايل به جنوب شدهاند ، اگرچه شدت وزيدن رياح خاطرها را مشوش دارد ، ولى در تابستان اگر اين باد نباشد از كثرت پشه نمىتوان ايست و زيست كرد . از اول غروب اهتزاز و شدت باد كم شده ، شب آرام گرفت . عصرى سادات طارمى آمده تلگراف مكتوبى خدمت نوّاب اعتضادالسلطنه خواستند نوشته دادم ، پس از آن سوار شده به تماشاى صحرا و رودخانه رفتم ، قريهء منجيل قريهء معتبرآبادى است و نزديك ملتقاى نهر شاهرود و قزلاوزن واقع است از آن به بعد رودخانه را سفيد رود مىگويند ، و پُلى كه هفت طاق دارد در نهايت استحكام بر روى آن ساختهاند كه از آنجا به سمت گيلان مىروند و بناى اين پل را سركار اعليحضرت اقدس شاهنشاهى - ارواحنا فداه - در سفرنامهء فرنگستان كه از راه رشت تشريففرما شدند بدين عبارت رقم زد ، كلك دُرر سلك مبارك فرمودهاند : « در سوابق ايام پل چوبين بر روى آن بود كه قوافل را عبور از آن بسيار صعب و دشوار بود ، حال چند سال است كه از وجوهات خزانهء دولتى پُلى در نهايت استحكام به توسط حاجى ملا رفيع بر روى رودخانهء مزبور ساخته شده است ، انتهى » . رودخانهء سفيدرود ما بين لاهيجان و رشت به بحر خزر مىريزد . در يمين آن بلوك رحمتآباد است و در يسار آن رودبار زيتون .