سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه
27
سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )
و قلعهء محكم دارد منزل قرار داده تا غروب پنجشنبه دوازدهم در آنجا توقف داشتم . از باغ پسر ميرزا زينالعابدين تا سليمانيه موافق معمول پستخانه ، سه فرسخ است و در خارج قلعه نيز كاروانسرا و چند باغ است كه به فراشآباد معروف است . نوّاب مستطاب و الا حاجى معتمدالدوله - دام اقباله - در كتاب هدايةالسبيل و كفايةالدليل تفصيل بانى و تاريخ بناى عمارت سليمانيه را مشروحاً مرقوم داشتهاند . « 1 » اسامى اشكال اجداد و اخوان شاه شهيد و اولاد و امجاد خاقان مغفور - طاب ثراه - را كه در تالار دو روى شمالى و جنوبى مُرتسم است مُفصّلًا نگاشتهاند . نام كسى كه از خامهشان افتاده رضا قلىخان قاجار است كه در صفحهء رو به مغرب در طبقهء اعلى در ابتداى طرف يمين ، برقرار است . غروب پنجشنبهء دوازدهم رمضان از سليمانيه روانه نيكىامام شدم . مسافت چهار فرسنگ بود و از روى پلى كه قديماً بر زبر رود كرج بنا نهادهاند گذشتم . منبع اين رودخانه جبال ارنكه است . مهمانخانهء حصارك نيز كه در نزديكى قريهء كمالآباد خالصه و حسينآباد ملكى جناب امام جمعه طهران است در اين راه است . براى عشا در آنجا پياده شدم . الحق مهمانخانه خوبى است . اصطبل و بهاربند و اطاقهاى مرغوبى با ميز و صندلى و ساير اسباب دارد كه براى عابرين به هيچ وجه معطّلى حاصل نمىشود . چاى و غليان و غذا از هر قسم حاضر و آماده مىكنند و در برابر اطاقها نيز ايوان و باغچه است كه سبز و خرم و آب رودخانه در اطراف آن سارى و جارى است . لاجرم هفت ساعت از شب رفته به نيكىامام رسيديم . اين مهمانخانه از تمام مهمانخانههاى راه قزوين بزرگتر و بهتر است . سراى وسيعى بنا كردهاند كه اطراف آن حجرات و اطاقها دارد و در برابر اطاقها ايوان است و در وسطش سكويى بر بالاى آبگير ساختهاند كه در اطراف آن باغچهها است كه اقسام گُلها و رياحين در آن كاشتهاند و در نهايت تنقيح نگاه داشته و ابداً اسب و ساير حيوانات داخل آنجا نمىشود . مسكن دواب را در خارج مهمانخانه بنا نموده و در سردر عمارت هم بالاخانهها و مهتابىها ساختهاند كه جاى محترمين است و در نهايت صفا . و در برابر بالاخانهها حوض مُدور و باغ وسيع مشجّر انداختهاند كه بسيار باصفا و رونق . و اين سراچه نمونه از قصر خُرنق است . بالجمله امامزاده نيكى امام در سمت يسار اين سراست .
--> ( 1 ) . سفرنامهء فرهاد ميرزا ، صص 21 - 20 ( تهران ، 1366 )