محمد تقوى قزوينى
80
سفرنامه عتبات ( هند و حج ) ( فارسى )
راه نشيب و فراز سختى است . در بين راه آمديم در لب راه ، طاقى نمايان شد مشهور به طاق كرّى . تقريباً چهار زرع [ و ] نيم چيزى بالا ، « 1 » دهنه طاق است و شش يا هفت زرع ارتفاع او است و سه زرع هم طول او است و محل تعجب نيست ؛ تعجب او در اين است كه تمام ديوار و طاق او از سنگ ساخته شده . تقريباً سنگهايى نصب نمودهاند كه دو خروار وزن او است . شايد بيشتر و كمتر هم باشد . غرض ، همه جا آمديم ، ولى از كوه كه پايين آمديم ، مقدارى كه مسافت نموديم ، تقريباً يك ساعت به غروب مانده ، ورود به سرپل « 2 » نموديم . قريه بزرگى است و اراضى خوبى دارد و در جلوى ده ، رودخانه است كه آب زيادى دارد و كنار رود مصفّا است ، ولى در ميان ده ، منازل كثيفى دارد كه مسكن ممكن نشد . ولى افسوس كه با وجود اين همه بىمنزلى ، سرايى كه مرحوم شاه عباس بنا نموده در اين قريه ، تمام خراب و كثيف و عنقريب است كه يكسره از بين برود . [ توجه نويسنده به اماكن رفاهى دولتى ] خداوند رحمت كند همچه سلطانى را كه در همه جاهاى ايران منازلى مهيا نموده كه اسباب راحتى عابرين سبيل باشد ، ولى حاليه دولت ايران تعمير آن را متحمل نمىتواند بشود كه اين طور بناهاى عالى منهدم نشود .
--> ( 1 ) . يعنى كمى بيشتر . ( 2 ) . از قراى معروف بلوك ذهاب و قصر كه در محل اتصال دو رود در قصر شيرين بنا شده . از دوره هاى قديم مسكون بوده و در اين نقطه ، دمرگان كتيبهاى يافته كه از حيث حجارى قديمترين آثار صنعتى آسيا و متعلق به « آنوبا نى نى » است و اين كتيبه در تخته سنگى در 30 متر ارتفاع كنده شده و مجسمه شاه را كه پا بر روى اسيرى گذاشته نشان مىدهد كه از الهه نىنى دو اسير مىگيرد كه دماغ يكى را مهار كرده و اسراى ديگر در زير و كتيبههاى آن بهواسطه قدمت كاملًا خوانا نيست ، ولى از نظر تاريخى بسيار مهم است . ( جغرافياى سياسى كيهان ص 456 ) . سرپل ذهاب نام محلى كنار راه كرمانشاه و قصر شيرين ميان پاطاق و قره بلاغ در 72 هزار گزى تهران . ( لغتنامه دهخدا )