* مباحث جغرافيايى و شناخت منازل راه حج از طريق اطلاعات برآمده از سفرنامه‌ها و راهنمايانى كه گاه براى اين كار ، سوء استفاده‌هاى عجيبى مىكردند و با گرفتن مبالغ گزاف ، حتى حاجيان را در نيمه راه رها مىكردند ، از ديگر جنبه‌هاى اين سفرنامه‌هاست . * مدت زمانى كه براى اين سفر اختصاص مىيافته و خطرات و احتمال حوادث وخيم و حتى مرگ و انداختن اجساد به دريا ، چنانچه در سومين سفرنامه ياد شده در ذيل ، مندرج است . ويژگىهاى سفرنامه قزوينى « 1 » هر متنى به تناسب موضوع و نيز لحاظ زمان و جغرافياى تدوين آن متن ، امتيازات و اختصاصاتى دارد كه آن را از ساير متون متمايز مىسازد . سفرنامه مرحوم قزوينى نيز از اين قاعده مستثنا نيست . در اين بخش به پاره‌اى از اين جهات اشاره مىكنيم . * نوشتارى از ويژگىهاى اين متن دست نوشته ، شكل نوشتارى و گاه گويشى يا ويرايشى اين اثر است كه با آنچه در زمان ما مرسوم است ، متفاوت است . به‌كار گيرى كلماتى چون « برخواستيم » به‌جاى برخاستم ، « انگريزى » به‌جاى انگليسى ، « نردبامى » به‌جاى نردبان ، « دوچار » به‌جاى دچار و « شلوق » به‌جاى شلوغ در اين نوشتار به وفور ديده مىشود . نيز حذف واو در اصطلاحات مقدارى مانند « يك فرسخ نيم » به‌جاى « يك فرسخ و نيم » .

--> ( 1 ) . خاطر نشان مىشود كه در اين قسمت ، بيشتر به آن بخش از سفر اشاره مىشود كه نويسنده در كشور هند و بندر بمبئى بوده و مشاهدات و دريافت‌هاى خود را به سبكى كه مرسوم خودش بوده ، نگاشته است ؛ چون در اين قسمت با تفصيل و توضيح بيشتر و بهترى به بيان وقايع پرداخته است . همچنين در مقاله‌اى با عنوان « هند در مسير حجاج ايرانى » كه توسط بنده تدوين شده نيز بيشتر بدين جهات پرداخته شده است ( مجموعه مقالات همايش هند : ج 3 ، نشر مؤسسه تاريخ علم و فرهنگ ) .