( روستا ) گردش يا خانه‌هاى راهبان در ظَهر « 1 » ( پشت ) كوفه يا مكانى در حيره و صومعة الحريق كه آن هم در حيره مىباشد و صومعه اسكون كه آن هم به نقل از ياقوت حموى ، در حيره بوده و راكب ( مشرف ) بر نجف است . اينكه ياقوت حموى گفته است بر نجف اشراف دارد ، به اين معنا نيست كه در محدوده ضريح مطهر امام على ( ع ) يا نزديك آن قرار دارد ، بلكه مقصود اين است كه بر درياى نجف اشراف دارد يا اينكه جزء سرزمين وسيعى است كه ضريح امام على ( ع ) قسمتى از آن است . بنابراين از شهرى كه بر آن اشراف دارد ، فاصله دارد . همچنين صومعه « حنه » كه براساس آنچه ذكر شده است ، جزء صومعه‌هاى قديمى حيره مىباشد . صومعه ابن‌مزعوق نيز براساس آنچه « شابشتى » گفته است ، از صومعه‌هاى مركز حيره مىباشد . البته به نظر ياقوت حموى ، اين صومعه در حومه آن شهر بوده است . صومعه « مارت مريم » هم به نظر ياقوت حموى ، صومعه قديمى آل‌منذر است كه اطراف حيره و بين خورنق و سدير و قصر ابىالخصيب بوده است كه بر نجف احاطه داشته است . البته همان‌گونه كه گفتيم ، منظور از نجف ، شهر نجف نمىباشد ؛ بلكه مراد از آن ، قسمتى از كناره‌هاى درياى نجف است كه بر درياچه نجف اشراف داشته يا زمينى است كه بر درياچه نجف احاطه داشته است . صومعه « حنه كبير » كه ظاهراً بين حيره و كوفه است و صومعه « هند صغرى » كه در حيره قرار دارد و صومعه « هند كبرى » و صومعه « لج » كه براساس گفته ياقوت حموى در حيره واقع شده و نعمان بن منذر آن را بنا نموده است و نيز

--> ( 1 ) . « ظَهر كوفه » يعنى پشت كوفه ؛ چون در گذشته‌هاى دور ، قبل از دفن جسد مطهر حضرت اميرمؤمنان ( ع ) در نجف اشرف ، نجف نه‌تنها به شكل امروزى شهرى آباد نبوده است ، بلكه بيابانى بوده كه يك فرسنگ از كوفه دور تر بوده است ؛ ازاين‌رو شهر كنونى نجف را ظَهر كوفه مى ناميدند . ( مترجم ) .