بدون شك ، زيارت و مجاورت قبر امام على ( ع ) ، تحت تأثير موضع‌گيرى حكومت بنىاميه در قبال اهل بيت ( عليهم السلام ) بوده است . بنابراين هنگامى كه فشار حاكمان بر اهل بيت ( عليهم السلام ) كم مىشد ، شيعيان نيز براى زيارت و مجاورت ، به‌صورت مخفيانه و يكى پس از ديگرى ، به آنجا عزيمت مىكردند . اما هنگامى كه فشار بر اهل بيت ( عليهم السلام ) افزايش مىيافت ، زيارت و مجاورت شيعيان كم مىشد و مجاوران ضريح امام على ( ع ) نيز مخفى مىشدند . شايد مجاورت ضريح مطهر امام على ( ع ) به‌صورت فصلى بوده است و مناسبت‌هايى همچون سالگرد ميلاد پيامبر اكرم ( ص ) ، سالگرد خطبه غدير ، سالگرد به شهادت رسيدن امام على ( ع ) و فرزندانش ، در آن نقش داشته است . اين ايام ، مناسبت‌هاى معروف نزد شيعيان اميرمؤمنان على ( ع ) است . همچنين اوضاع محيطى در آن سهم داشته است . گمان مىكنم اين وضعيت ، فقط به هنگام ساخت بناى محمد بن زيد داعى ، ثبات يافت كه در مباحث بعدى ، از آن سخن خواهيم گفت . نظر ارجح نزد بنده اين است كه دفن نمودن اموات در جوار قبر اميرمؤمنان ( ع ) پس از عمارت‌ها ، افزايش يافت . اما درباره تحقيق دكتر شيخ محمدهادى امينى « 1 » كه از دفن 158 نفر از صحابى پيامبر ( ص ) در نجف نوشته بايد گفت كه ميان آن اصحاب ، كسى وجود ندارد كه قبر او در مجاورت قبر امام على ( ع ) باشد ؛ چراكه براساس گفته شيخ محمدهادى ، آنان يا در كوفه يا اطراف آن يا در منطقه محصور بين خندق شاپور و حنانه كه ثويه ناميده مىشود ، به خاك سپرده شده‌اند . كميل بن زياد نخعى ، از نزديك‌ترين قبرهاى ذكرشده به ضريح امام على ( ع ) است كه نزديك چهار كيلومتر با آن فاصله دارد و آن قبر ، تنها قبر باقيمانده ميان آنهاست . گويا « خباب بن ارت » نيز در همين مناطق دفن شده است . شيخ محمدحسين

--> ( 1 ) . ر . ك : موسوعة النجف الاشرف ، ج 2 ، صص 235 - 267 .