[ رشت ] يك ساعت مانده بود به غروب آفتاب كه ورود شهر رشت شديم و به اختيار گارىچى در يك كاروانسراى مخروبهء كثيف ، كه در تمام رشت در كثافت ممتاز بود ، ما را مسكن داد و حال آنكه شهر رشت در سى سال قبل مشاهده شده ، مانند يك زاويه خرابه به نظر مىآمد وحاليه مثل قصور عاليه سلاطين به نظر جلوه داشت . تمام بناى شهر و اوضاع اهالى و حوالى آن هزار درجه ترقى كرده ، تبديل به اعلى و احسن اما چه فايده ابداً شعار مذهب اسلام در وى مشهود نبود . [ 6 ] با وجود وفورىِ همه نوع از نعمت ، مع هذا در كمال گرانى و مردمش در نهايت بى شرمى و بى انصافى ! اما آفرين به غيرت دو نفر از تجار همشهرى خودمان ، يكى جناب مشهدى شجاع و جناب كربلايى على آقاى كركبودى طالقانى كه در پذيرايى ماها خصوصاً بنده منتهى درجهء انسانيت را به عمل آوردند . در به دو ورود ما به رشت از بابت حرارت و عفونت هوا و خشكى سابقه ، به قدرى كار بر اهالى آنجا سخت شده بود كه آب قاطبه آبار خشكيده ، عموم خلق عليل و مريض و در ستوه تا به آن درجه‌اى كه ماها را عبور به كوچه و بازار از كثرت انسداد هوا بسيار صدمه و سخت بود . رجماً بالغيب هوا در ليلهء چهارشنبه هفتم منقلب شد . به شدّتى باريدن گرفت كه نمونه از طوفان حضرت نوح نشان مىداد كه پيران قديم در اوان عمر خود چنان بارانى نشان نگفتند كه در مدت بيست و چهار ساعت نجومى تمام معابر و سكك از عبور افتاد بلكه كسى را قدرت بر خروج از لانه‌اش