محمدمهدى فقيه بحرالعلوم
35
حكيمه دختر امام جواد ( ع ) ( مدفون در حرم عسكريين ( ع ) ) ( فارسى )
نيز اشارهاى به سال درگذشت او ، نشده است . در برخى از منابع ، سال وفات او ، 274 و در برخى ، 276 ه . ق تعيين شده است . « 1 » آنچه مسلّم است اينكه وى چند سال پس از شهادت امام حسن عسكرى ( ع ) ، حيات داشته است ؛ زيرا « احمد بن ابراهيم » ، در سال 262 ه . ق ، در مدينه ، از او روايت شنيده است . « 2 » اين تاريخ در برخى از منابع متأخر ، به اشتباه 282 ه . ق ذكر شده است . « 3 » بنابراين ثابت مىشود كه حكيمه ( عليهاالسلام ) ، پس از شهادت امام حسن عسكرى ( ع ) ، به مدينه مهاجرت نموده است . « طبرسى » « 4 » و « سروى » « 5 » كه به شرح حال حكيمه ( عليهاالسلام ) ، پرداختهاند ، هيچ اشارهاى به محل قبر او نداشتهاند . « 6 » با اين حال ، علامه مجلسى ( رحمه الله ) ، در مجلدات مزار بحارالانوار ، مىنويسد : در قبّه شريفه ، يعنى قبه عسكريين ( عليهماالسلام ) ، قبرى است منسوب به نجيبه كريمه عالمه فاضله تقيّه رضيه ، حكيمه ( عليهاالسلام ) دختر ابوجعفر جواد ( ع ) . نمىدانم چرا علما ، متعرض نام او نشدهاند . « 7 »
--> ( 1 ) . زنان نمونه ، ص 108 . ( 2 ) . الغيبه ، شيخ طوسى ، صص 230 و 231 ؛ اكمال الدين و اتمام النعمه ، ص 501 . ( 3 ) . موسوعة الامام الحسن العسكري ، ج 1 ، ص 120 . ( 4 ) . اعلام الورى ، ج 2 ، ص 106 . ( 5 ) . المناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 4 ، صص 425 و 426 . ( 6 ) . قاموس الرجال ، ج 12 ، ص 239 . ( 7 ) . بحارالانوار ، ج 2 ، صص 8 - 237 و ج 102 ، صص 79 و 80 .